9.10.06

Το επικοινωνιακό πλαίσιο


Επανέρχομαι στο ζήτημα που με απασχολεί τα τελευταία χρόνια, δηλαδή τον επαναπροσδιορισμό της ύλης στα φιλολογικά μαθήματα, την απομάκρυνση από τη στείρα, κατά την άποψή μου, διδασκαλία γνώσεων, που όχι μόνο δεν προάγουν τη σκέψη, αλλά απεναντίας αποκαρδιώνουν και καταρρακώνουν το ήθος των μαθητών.

Είχα αναφερθεί παλαιότερα στο επικοινωνιακό πλαίσιο και στην προχειρότητα με την οποία το αντιμετωπίσαμε. Σήμερα, επιτέλους, το έβαλα σε νέα διάσταση, στην πραγματική του διάσταση. Αποφασίσαμε με συνάδελφο άλλου τμήματος της Α’ τάξης να ανταλλάξουν οι ομάδες των τμημάτων μας επιστολές, ώστε να αποκτήσει υπόσταση η επικοινωνία, αφού η επιστολή είναι επικοινωνία. Έτσι, αφού διδάχτηκαν τα βασικά μέρη της επιστολής και του φακέλου, οι ομάδες προχώρησαν στη συγγραφή. Τους έδωσα το θέμα επιστολής-συζήτησης, επηρεάζοντας τη διαδικασία μόνο στην αρχή της, και τους παρότρυνα να οργανώσουν την επιστολή, κάνοντας ένα σχεδιάγραμμα.

Πριν να ξεκινήσει η διαδικασία παραγωγής λόγου, επισήμανα ότι εγώ, ως καθηγητής τους, δε θα παρενέβαινα καθόλου. Η επιστολή τους, μετά τη γραφή, θα κλεινόταν σε φάκελο, ο οποίος θα σφραγιζόταν, και θα παραδιδόταν στην καθηγήτρια του άλλου τμήματος, η οποία θα τον παρέδινε στην αντίστοιχη ομάδα. Οι πρώτοι που θα άνοιγαν την επιστολή θα ήταν οι μαθητές-παραλήπτες.

Οι λόγοι που καθόρισαν την παραπάνω διαδικασία ήταν η αίσθηση άνεσης που, νομίζω, θα ένιωθαν οι μαθητές, αλλά και η ανάληψη της ευθύνης, δηλαδή ότι πρόκειται ένα δικό τους γραπτό κείμενο να διαβαστεί από κάποιον άλλον, και όχι από ένα καθηγητή. Πιστεύω ότι είναι ο μοναδικός τρόπος να κατανοήσουν τι σημαίνει γραπτό κείμενο, τι σημαίνει λόγος που απευθύνεται σε κάποιον άλλο.

Κατά τη διάρκεια της γραφής, βοηθούσα όποια ομάδα μού ζητούσε την άποψή μου. Δεν έκανα καμιά ορθογραφική διόρθωση. Όταν ένας μαθητής μου ζήτησε να του πω την ορθογραφία της λέξης «εντυπωσιάστηκα», τον παρέπεμψα στα υπόλοιπα μέλη της ομάδας. Εννοείται ότι μέσα σε δευτερόλεπτα βρήκαν την ορθογραφία της λέξης, αφού σκέφτηκαν μόνοι τους την ορθογραφία της λέξης «εντύπωση»! Θέλω να πιστεύω ότι η ομάδα θα έχει μάθει μια για πάντα την ορθογραφία της λέξης.


Αποφασίσαμε με τη συνάδελφο ότι δε θα ελέγξουμε τις επιστολές, παρά μόνο στο επίπεδο τυπολογίας, αν ακολουθήθηκε η συμβατική διάρθρωση μιας επιστολής. Βεβαίως, θα καταγράφουμε τα θετικά και αρνητικά των επιστολών, όχι για να τα αναφέρουμε στους μαθητές, αλλά για να δούμε τα αποτελέσματα της όλης προσπάθειας στο τέλος της χρονιάς. Πιστεύω ότι όλα όσα σχετίζονται με την παραγωγή του λόγου θα διορθωθούν από τους ίδιους τους μαθητές, ασυναίσθητα, χωρίς καμιά εξωτερική παρέμβαση. Η βελτίωση δεν είναι δυνατό να προέλθει μέσα από τις παρατηρήσεις που γράφουμε στο τέλος ενός κειμένου. Άλλωστε, στα τόσα χρόνια που διδάσκουμε δε νομίζω πως συναντήσαμε και πολλές περιπτώσεις βελτίωσης ενός μαθητή μετά από τις δικές μας παρατηρήσεις. Απεναντίας, εκεί που η παρατήρησή μας ήταν μόνο θετική και ενισχυτική, αφήνοντας να λειτουργήσει μόνος του ο μαθητής, τα αποτελέσματα ήταν περισσότερο εμφανή.

Το μόνο που χρειάζεται η διαδικασία για να επιτύχει είναι η συνεχής τριβή με το αντικείμενο, άρα πολλές επιστολές.

Τα πρώτα αποτελέσματα της προσπάθειας θα τα δούμε σε λίγες μέρες.

2 σχόλια:

ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΥΘΥΜΙΟΣ είπε...

Συμφωνώ με την πρόβλεψή σου. Οι μαθητές σας θα διορθώσουν όσα σχετίζονται με την παραγωγή λόγου μέσα από την τριβή τους με την γραφή των επιστολών. Κτήμα τους δεν έγινε μόνο η ορθογραφία της λέξης εντύπωση, αλλά και η ίδια η διαδικασία κατάκτησης της γνώσης. Κάτι βέβαια που αποτελεί ζητούμενο όλων των εκπαιδευτικών μας προσπαθειών.

Νίκος είπε...

Ενδιαφέρουσα πρόταση.



Για κάτι άλλο εκτός από λόγια και ατέρμονες συζητήσεις στον ιστοχώρο μου

"Ελληνικός Πολιτισμός"

Κάθε συνεργασία είναι καλοδεχούμενη!