21.11.06

Η σύγκρουση και το παράλογο.

Μια πρώτη κριτική για τα νέο βιβλίο της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας έχει ήδη δημοσιεύσει ο Ι.Φ. Κακριδής.

Στο σημερινό δημοσίευμα θα ήθελα να σχολιάσω το περίφημο Β’ μέρος του βιβλίου που εισάγει το μαθητή της Α’ Γυμνασίου στην Ετυμολογία.

Στην 3η ενότητα, σελ. 22, διαβάζουμε: «Στο Β’ μέρος κάθε Ενότητας θα παρουσιάζονται οι τρόποι με τους οποίους σχηματίζονται οι λέξεις στην Αρχαία Ελληνική. Η διερεύνηση της προέλευσης και του σχηματισμού των λέξεων λέγεται ετυμολογία. Σκοπό έχει να βοηθήσει στην πληρέστερη κατανόηση των λέξεων της ελληνικής γλώσσας.»

Στην ίδια ενότητα παρουσιάζονται οι διαδικασίες σχηματισμού λέξεων, η παραγωγή και η σύνθεση. Οι παράγωγες λέξεις, σύμφωνα με το βιβλίο, σχηματίζονται από τις πρωτότυπες λέξεις με την προσθήκη παραγωγικών καταλήξεων, ενώ οι σύνθετες σχηματίζονται από δύο άλλες λέξεις, π.χ. λίθος + ξέω = λιθοξόος, διά + τρέφομαι = διατρέφομαι, εκ + μανθάνω = εκμανθάνω.

Στην 4η ενότητα του νέου βιβλίου της Νεοελληνικής Γλώσσας, στο κεφάλαιο Δ Παραγωγή και Σύνθεση, σελίδα 74, παρουσιάζονται επίσης οι δύο διαδικασίες σχηματισμού λέξεων. Τι τραγική σύμπτωση! Στα παραδείγματα του βιβλίου υπάρχει η λέξη διατροφή, μόνο που αυτή τη φορά η λέξη δεν έχει προέλθει από τη διαδικασία της σύνθεσης, αλλά της παραγωγής. Μάλιστα, στον πίνακα της σελίδας 75 διαβάζουμε:

τροφή πρόθημα δια παράγωγη λέξη: διατροφή.

Τώρα, εγώ ο δάσκαλος, τι να του πω του άμοιρου του παιδιού που θα έχει την εύλογη απορία, τι στο διάολο είναι η λέξη διατροφή, παράγωγη ή σύνθετη; Είμαι πολύ περίεργος τι θα μου απαντούσαν στη σχετική ερώτηση οι πρόεδροι, οι πάρεδροι, οι γραμματείς και οι φαρισαίοι του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.

Συνεχίζουμε με το βιβλίο της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. Στις σελίδες 24 έως και 27 γίνεται παρουσίαση των γραμματικών φαινομένων. Να κάνω πέτρα την καρδιά μου και να πω ότι πρέπει να μάθουν οι μαθητές τα πνεύματα και τους τόνους. (Ψέματα το λέω, ποτέ στη ζωή μου δεν κατάλαβα τη σημασία τους.) Όμως αναρωτιέμαι ποιος ευφυής συνάδελφος θα διδάξει τα παρεπόμενα των πτωτικών και του ρήματος. Από μια πρώτη συζήτηση με διάφορους συναδέλφους κανείς δεν τα δίδαξε, για τον απλούστατο λόγο ότι όλα αυτά, στη συγκεκριμένη θέση, είναι άσχετα.

Δεν αντέχω να μην αναφέρω τα ετυμολογικά της 4ης ενότητας με τις παραγωγικές καταλήξεις των υποκοριστικών, των περιεκτικών και των τοπικών. Δε διαφωνεί κανείς ότι κάποιες απ’ αυτές χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα· όμως η άσκηση της σελίδας 32 είναι καταπληκτική!

Δίνονται, λοιπόν, κάποιες λέξεις και ζητείται να συμπληρώσουν οι μαθητές μια κατάληξη ώστε να σχηματιστεί μια λέξη που θα δηλώνει υποκοριστικό ή τοπικό. Μια απ’ αυτές τις λέξεις είναι το όμμα στο οποίο πρέπει να προστεθεί μια κατάληξη, για να σχηματίσει υποκοριστικό. Ο καημένος ο μαθητής θα πρέπει να διαλέξει μία από τις επτά καταλήξεις: -άριον, -ιον, ίδιον, ίς, ίσκος, -ύδριον, -ύλλιον. Σημειωτέον ότι δεν έχει μάθει τίποτα σχετικά με τα θέματα των ουσιαστικών. Το πιο λογικό που έχει να κάνει, συνεπώς, ο μαθητής είναι να πάρει τη λέξη όμμα και να κολλήσει δίπλα τις καταλήξεις. Να τι θα σχηματίσει:

όμμα + άριον = ομμάριον

όμμα + ιον = ομμάιον

όμμα + ίδιον = ομμαίδιον

όμμα + ίς = ομμαίς

όμμα + ίσκος = ομμαίσκος

όμμα + ύδριον = ομμαύδριον

όμμα + ύλλιον = ομμαύλιον

Σε καμιά περίπτωση δε θα βρει ομμάτιον· και πολύ καλά θα κάνει να μη το βρει ποτέ, όπως καλά θα κάνει να μου πετάξει το βιβλίο στο κεφάλι, αν τολμήσω να του κάνω την παρατήρηση, γιατί δεν το βρήκε.

Είναι ευνόητο ότι δε δίδαξα τις παραπάνω ενότητες, όπως και το μεγαλύτερο, υποθέτω, μέρος των συναδέλφων.

Αυτή είναι μια μικρή πικρή δόση των καινούριων βιβλίων. Και το χειρότερο είναι ότι εγώ πρέπει να τα διδάσκω. Πώς, όμως, να διδάξω κάτι που είναι τόσο χαζό, τόσο άθλιο; Μα κανείς δεν έχει καταλάβει ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα της σημερινής εκπαίδευσης είναι η πικρή αίσθηση που έχουν σχεδόν όλοι οι εκπαιδευτικοί ότι αυτό που κάνουν είναι άχρηστο; Είναι δυνατόν να υπάρχει εκπαιδευτικό σύστημα με εκπαιδευτικούς που δεν μπορούν να βρουν μια άκρη, για να αντλήσουν έμπνευση;

4 σχόλια:

ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΥΘΥΜΙΟΣ είπε...

Απολαυστική η παράθεση των παράγωγων με το ομμα. Εμένα μου άρεσε το ομμαίσκος δεν ξέρω γιατί! Μήπως πρέπει να πάρουμε τα ομμάτιά μας και να αναζητήσουμε άλλες πολιτείες; Με την υπάρχουσα εκπαιδευτική κατάσταση όχι έμπνευση δεν πρόκειται ποτέ να αποκτήσουμε αλλά περισσότερα (γ)ομμάρια θα συναντούμε καθημερινά και δεν εννοώ τους μαθητές μας.

Γιάννης είπε...

Ευτυχώς ή δυστυχώς δεν τελειώνει εδώ η ιστορία. Περισσότερα παράγωγα στο μέλλον.

katproko είπε...

Εμένα πάλι μου άρεσε το ομμαίδιον
Για ποια έμπνευση μου λες τώρα, εδώ μιλάμε για το πως θα διατηρήσουμε σώας τας φρένας μας. Άντε το ότι είναι άλλο πράμα τα δικατάληκτα -τρικατάληκτα στα αρχαία και στα νέα ελληνικά να το ... εμπεδώσουμε. Εκείνο το ''η γεύση" πώς να τους το διδάξω ως ανισοσύλλαβο στη Νεοελληνική γλώσσα σελ 72 και ως ισοσύλλαβο στη γραμματική του Τριανταφυλλίδη σελ 95;;;;
Την παραγωγή και τη σύνθεση θα τους τη διδάξω πρώτα από τη γραμματική του Τριανταφυλλίδη και μετά θα κάνουμε επιλεκτικά κάποιες ασκήσεις του βιβλίου. Αυτήν την τακτική σκοπεύω να ακολουθήσω και για τις άλλες ενότητες , γιατί το πολύ μπρος -πίσω / κείμενο -άσκηση μας...ζαλίζει.
Υπομονή. Επιβιώσαμε τόσων και τόσων "μεταρρυθμίσεων" αυτό δε θα αντέξουμε;;;; Τώρα που μάθαμε (κατόπιν υποδείξεως της υπουργού) να μη... μασάμε;
Γι αυτό σου λέω το ομμαιδιον (τόνισέ το όπως θέλεις) είναι περιγραφικό της κατάστασής μας.

Παπαθανασίου είπε...

ΠΡΟΣΟΧΗ. Η παραγωγή και η σύνθεση του Τριανταφυλλίδη δεν έχει καμία σχέση με την παραγωγή και τη σύνθεση του νέου βιβλίου, η οποία στηρίζεται στη γραμματική του Μπαμπινιώτη και του Holton.

Δε θα ήταν καλύτερο να μη τα διδάξουμε καθόλου;

Μια πρόταση κάνω.



Για κάτι άλλο εκτός από λόγια και ατέρμονες συζητήσεις στον ιστοχώρο μου

"Ελληνικός Πολιτισμός"

Κάθε συνεργασία είναι καλοδεχούμενη!