20.5.07

Το κείμενο των εξετάσεων και ο έρανος

ΚΕΙΜΕΝΟ
Ο άνθρωπος είναι το κέντρο του κύκλου της ζωής, αλλά όμως δεν είναι ο ίδιος ο κύκλος της ζωής. Ανήκουμε στον κόσμο, αλλά αυτός ο κόσμος δεν μας ανήκει, δεν είναι κτήμα μας. Είμαστε οι διαχειριστές της ζωής και όχι οι ιδιοκτήτες της. Δεν είμαστε δούλοι του κόσμου, ούτε όμως γίναμε κι αφεντικά του. Απλώς παραμένουμε οικονόμοι της ζωής1. Με αυτόν τον κάπως αφοριστικό τρόπο απεικονίζουμε την κρίση του ανθρωπισμού στον νεώτερο δυτικοευρωπαϊκό πολιτισμό. Ο αναγεννησιακός ανθρωπισμός πρόβαλε τον άνθρωπο ως το επίκεντρο της πραγματικότητας και κατέφυγε στα ανθρωπιστικά γράμματα, προκειμένου να καταστεί ανθρώπινος ο άνθρωπος (homo humanis). Αγαθή κι επαινετή η πρόθεση του ανθρωπισμού, όπως επίσης αγλαοί2 αποδείχθηκαν οι καρποί του μέσα στον επακολουθήσαντα διαφωτισμό με την καθιέρωση των δικαιωμάτων του ανθρώπου που υπόσχονται την ελευθερία ως εγγύηση της ανθρωπιάς του ανθρώπου.
Το αναπόφευκτο ατόπημα του ανθρωπισμού είναι η διολίσθησή του στον ατομικισμό. Ο Humanismus (ανθρωπισμός, ουμανισμός) κατάντησε Individualismus (ατομικισμός). Λέμε άνθρωπος και εννοούμε άτομο. Μιλούμε για τον πολίτη και έχουμε στον νου τον ιδιώτη. Αναφερόμαστε στον εαυτό μας και εξυπονοούμε το εγώ μας σε τέτοιο βαθμό, ώστε να λησμονούμε τον άλλο που συνυπάρχει μαζί μας και το όλον μέσα στο οποίο συνανήκει το εγώ μας μαζί με καθένα άλλο του. Οι λογοτέχνες προφήτευαν από τον προπερασμένο αιώνα ήδη: «Όλοι στον αιώνα μας χώρισαν και γίνανε μονάδες, ο καθένας αποτραβιέται στη μοναξιά του, ο καθένας απομακρύνεται απ’ τον άλλον, κρύβεται και κρύβει το έχει του3 και καταλήγει ν’ απωθεί τους ομοίους του και ν’ απωθείται απ’ αυτούς» (Ντοστογιέφσκι).
[…]
Για να υπερβεί ο ανθρωπισμός την κρίση του απαιτείται να προβεί σε μια μόνο σωτήρια πρωτοβουλία: να αποποιηθεί τον ατομικισμό. Για να μιλήσουμε με την γλώσσα των ποιητών μας: «Το καίριο στη ζωή αυτή κείται πέραν του ατόμου. Με τη διαφορά ότι, αν δεν ολοκληρωθεί κανείς ως άτομο —κι όλα συνωμοτούν στην εποχή μας γι’ αυτό— αδυνατεί να το υπερβεί» (Ελύτης). Ο ανθρωπισμός χρειάζεται, αλλά δεν αρκεί έτσι όπως κατάντησε, δηλαδή σαν ατομικισμός. Απαιτείται ο ανθρωπισμός και περιττεύει ο ατομικισμός. Είναι επιτακτική ανάγκη των καιρών μας να περάσουμε από την εξατομίκευση του ανθρώπου στον εξανθρωπισμό του ατόμου. Με δυο λόγια, πρέπει να απελευθερώσουμε τον ανθρωπισμό από τον ατομικισμό. Όταν ο άνθρωπος αυτοπεριορίζεται στο άτομο, τότε αυτοχειριάζεται4 υπαρξιακά. Ο ατομικισμός είναι το καρκίνωμα του ανθρωπισμού.
Ο ορίζοντας για την αποδέσμευση του ανθρωπισμού από τον ατομικισμό είναι ο κοινωνισμός5. Ο ανθρωπισμός χρειάζεται να κοινωνικοποιηθεί, δηλαδή ο άνθρωπος να αντιληφθεί την ύπαρξή του ως συνύπαρξη κι όχι σαν δήθεν αυθύπαρκτη μονάδα αποκομμένη από το περιβάλλον της, όπως δυστυχώς συμβαίνει με το άτομο. […] Με μια απλή φράση: ο άνθρωπος δεν υπάρχει απλώς, αλλά συνυπάρχει κυρίως.
Ο άνθρωπος είναι συνάνθρωπος, αλλιώτικα καταντά απάνθρωπος. Ο ανθρώπινος άνθρωπος δεν είναι ατομικός αλλά κοινωνικός: δεν αποτελεί ύπαρξη αλλά συνύπαρξη.
[…]
Πυξίδα για τον ασφαλή διάπλου6 ανάμεσα στην Σκύλλα της εξατομίκευσης και στην Χάρυβδη της μαζοποίησης είναι η κοινωνικοποίηση του ανθρωπισμού. Χωρίς να διακινδυνεύουμε κανενός είδους προφητεία και δίχως να καταφεύγουμε σε ιστορικοφιλοσοφικές μαντείες, πιστεύουμε ότι ο κοινωνισμός του ανθρωπισμού είναι η επιταγή των καιρών μας.

(Μάριος Μπέγζος, «Ο κοινωνισμός του ανθρωπισμού», Ευθύνη, τεύχος 420, Δεκέμβριος 2006, σελ. 647-648).

Το θέμα για την παραγωγή κειμένου:
Σε μια εποχή με μεγάλο έλλειμμα ανθρωπιάς έχει σημασία να οργανώνονται εκδηλώσεις που βοηθούν όσους συνανθρώπους μας το έχουν ανάγκη. Να γράψετε ένα άρθρο στην εφημερίδα του σχολείου σας, όπου θα εξηγείτε γιατί πρέπει να στηρίζονται τέτοιες προσπάθειες. Παράλληλα, να αναφερθείτε στη συμβολή της παιδείας στην καλλιέργεια της ανθρωπιστικής συνείδησης, ιδιαίτερα των νέων (500-600 λέξεις).

Ωραία θεώρηση του κόσμου! Άνθρωπος, ανθρωπισμός, κοινωνισμός, έλλειψη ανθρωπιάς...
Τίποτα για κράτος δικαίου δε διαβάζουμε. Κάτι για ευνομούμενη πολιτεία, για υποχρέωση του κράτους για την αναδιανομή εισοδήματος; Άγνωστες έννοιες για το συγγραφέα.
Λες και η ανθρωπιά είναι θέμα ελεημοσύνης.

Πώς όμως θα δικαιολογήσει το κράτος την πολιτική κατά του ανθρώπου πολίτη και υπέρ του ανθρώπου κεφάλαιο. Μα φυσικά, προβάλλοντας την έννοια της ελεημοσύνης, της ανθρωπιάς, των εράνων.
Τέτοιος ήταν και ο έρανος που έγινε τις προάλλες, τότε που ανερυθρίαστοι οι υπουργοί και μάλιστα ο υπουργός υγείας, παρεβρίσκονταν εκεί που λογικά θα έπρεπε να μην τολμούν να πάνε, γιατί αν μη τι άλλο αποδείκνυαν την ανικανότητα του κράτους να κάνει το αυτονόητο· να κτίσει ένα νοσοκομείο.

Κι όμως πήγαν, χάρισαν και κάτι χιλιάρικα από τους προϋπολογισμούς του υπουργείου τους και όλα καλά και όλα ωραία.
Ήρθε τώρα και το δεκανίκι της πολιτικής, η εκπαίδευση, να νομιμοποιήσει το παράνομο. Το θέμα λέει "να οργανώνονται εκδηλώσεις που βοηθούν όσους συνανθρώπους το έχουν ανάγκη". Ακούς, ηλίθιε μαθητάκο, που επιχειρηματολόγησες γι' αυτήν την ανοησία; Το κράτος δεν υπάρχει πια. Άμα θέλεις υγεία, περίμενε πότε οι ελεήμονες αυτού του τόπου θα αποφασίσουν να σου κτίσουν κανένα νοσοκομείο.
13 εκατομμύρια ευρώ ξοδέψαμε πέρσι για τη Γιουροβίζιον, εκεί που βάλαμε την εθνική μας αοιδό να χτυπιέται στο πάτωμα!
13 εκατομμύρια ευρώ μάζεψε το κανάλι για το νοσοκομείο!

10 εκατομμύρια Έλληνες αν έβγαιναν στους δρόμους και διεκδικούσαν το αυτονόητο δικαίωμά τους στην περίθαλψη, τι θέμα θα έβαζαν στις εξετάσεις;




Δεν τελείωσα· θα επανέλθω





1 σχόλιο:

ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΥΘΥΜΙΟΣ είπε...

Κάτι δεν πάει καλά, γιατί συμφωνώ μαζί σου...
Ανάλογο άρθρο στην Καθημερινή της Κυριακής 20/5 της Τασούλας Καραϊσκάκη



Για κάτι άλλο εκτός από λόγια και ατέρμονες συζητήσεις στον ιστοχώρο μου

"Ελληνικός Πολιτισμός"

Κάθε συνεργασία είναι καλοδεχούμενη!