15.12.07

Τα λάθη των μαθητών

Πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 13 και 14 Δεκέμβρη το Πανελλήνιο εκπαιδευτικό συνέδριο με θέμα: "Τα λάθη των μαθητών: δείκτες αποτελεσματικότητας ή κλειδιά για τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης;" Για το πρόγραμμα του συνεδρίου πατήστε εδώ.

Μαζί με τους δεκάδες σύνεδρους περίμενα ν' ακούσω λύσεις, για να διορθώσουμε τα μαθητικά λάθη. Δυστυχώς, το μόνο που μάθαμε ήταν αριθμοί, ποσοστά, στατιστικά. Από τότε που βγήκαν οι υπολογιστές, μόνο αριθμούς, ποσοστά και κάτι στατιστικούς δείκτες ακούμε, που κι αυτούς τους τελευταίους αμφιβάλλω αν τους καταλαβαίνει κανείς. Προσωπικά δεν έχω ιδέα.

Πολλά, λοιπόν, τα λάθη των μαθητών. Και πού δεν κάνουν λάθη! Στους τόνους, στη στίξη, στην ορθογραφία των καταλήξεων, των προθημάτων, των θεμάτων! Λάθη στη συνοχή και στη συνεκτικότητα του κειμένου... Παντού λάθη.

Εγώ ξέρω ότι όταν έχεις ένα πρόβλημα δεν κάθεσαι να το κοιτάς. Ψάχνεις να βρεις γιατί δημιουργήθηκε το πρόβλημα, ψάχνεις για λύσεις, ψάχνεις για βοήθεια. Τέλος πάντων, κάτι κάνεις, δε χαζεύεις από πάνω του, περιμένοντας να λυθεί μόνο του. Ε, λοιπόν, σ' αυτό το συνέδριο μόνο κοιτούσαμε. Δεν μπορούσαμε να κάνουμε κι αλλιώς· μας το είχαν δηλώσει, άλλωστε, ότι μόνο τα μέτρησαν τα λάθη. Τρία χρόνια τα μετρούσαν. Αφού μόνο τα μετρούσαν, δεν είδαν την αιτία των λαθών ούτε φυσικά πρόλαβαν να δουν και τη λύση. Αυτό θα γίνει στο επόμενο συνέδριο...

Και μη νομίσει κανείς ότι η καταμέτρηση των λαθών δεν ήταν λανθασμένη. Πώς άλλωστε θα γινόταν χωρίς λάθος! Για να γίνω σαφέστερος, μια από τις κατηγορίες των λαθών που αναφέρθηκαν ήταν αυτή των πτωτικών, δηλαδή των αδύνατων τύπων των προσωπικών αντωνυμιών, π.χ. με είδε, τον είδα, μου έδωσε. Το δείγμα που μελέτησαν οι μελετητές περιλάμβανε και μαθητές απ' όλη την Ελλάδα. Και να ρωτήσω: είναι λάθος η έκφραση "με έδωσε το βιβλίο"; Αν το ακούσει ένας νοτιοελλαδίτης θα πει πως είναι λάθος. Αν το ακούσει όμως ένας βορειοελλαδίτης θα του φανεί φυσιολογικό. Δεν έτυχε ποτέ οι μελετητές να ακούσουν πώς μιλούν στη Βόρεια Ελλάδα; Δεν άκουσαν το ωραιότατο σύνθημα που φώναζαν το 2006 οι αγρότες της Χαλκιδικής: "Αγρότη, πολέμα, σε πίνουνε το αίμα."

Τα λάθη φυσικά των εκπαιδευτικών, των σχολικών βιβλίων, των υπουργών, του εκπαιδευτικού συστήματος, των ΜΜΕ δεν τα μελέτησε κανείς. Αυτά δεν αριθμούνται. Μόνο μία από τις εισηγήσεις αναφέρθηκε στο ρόλο του εκπαιδευτικού ως αιτία του λάθους των μαθητών. Πώς να μάθει ο μαθητής να τονίζει σωστά όταν ο δάσκαλος ή ο καθηγητής γράφει:
Ποιός είναι... ή Τί είναι... Πώς να μάθει ο μαθητής να λέει και να γράφει η πρώτη άσκηση, όταν όλοι, ακόμη και γλωσσολόγοι σε συνέδριο γλωσσολογίας, λένε η άσκηση ένα, η περίπτωση ένα; Γιατί να μάθει κάποιος πότε χρησιμοποιείται το τελικό ν, όταν το κάνουν σχεδόν όλοι λάθος είτε κατά λάθος είτε γιατί έχουν τη δική τους γνώμη, π.χ. Μαρωνίτης; Η ειρωνεία ήταν ότι οι συναδέλφισσες που μέτρησαν τα λάθη στο τελικό -ν, είχαν στη δική τους παρουσίαση -στο ελληνικά λεγόμενο power point- τρία λάθη με το τελικό -ν! Σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις δικών μας λαθών η δικαιολογία είναι γνωστή: μου ξέφυγε, το έκανα κατά λάθος, δεν το πρόσεξα, ήταν τυπογραφικό λάθος, από τη βιασύνη μου το έκανα, ο δαίμων του τυπογραφείου φταίει... Τώρα γιατί οι μαθητές δε συμπεριλαμβάνονται στις παραπάνω κατηγορίες, δεν το ξέρω, αν και ξέρω πως είναι λάθος μου που δεν το ξέρω.

Μέσα σ' όλα συνάδελφος φιλόλογος, αναφερόμενος στα λάθη του γραπτού λόγου των μαθητών της Γ' Λυκείου, πρότεινε να καθιερωθεί οι μαθητές του Γυμνασίου να διαβάζουν ένα λογοτεχνικό βιβλίο το μήνα! Δε λέω, κάποιο όφελος θα 'χουν οι μαθητές. Όμως, αν διαβάζει κανείς λογοτεχνία, θα μάθει να γράφει δοκίμιο, περιγραφικό κείμενο, κείμενο επιχειρηματολογίας; Φυσικά και όχι, λέω εγώ. Έπειτα, δεν είναι ωραία αυτή η μετατόπιση των ευθυνών; Οι καθηγητές του Λυκείου τα ρίχνουν στους καθηγητές του Γυμνασίου, εκείνοι στους δάσκαλους, οι δάσκαλοι στις νηπιαγωγούς κι εκείνες στο οικογενειακό περιβάλλον του κάθε παιδιού. Ωραίοι δεν είμαστε; Ωραίοι ως Έλληνες!

Γενικό συμπέρασμα από το διήμερο συνέδριο: είχε πολύ καλό φαΐ!

Αν βρείτε κανένα λάθος στο παραπάνω κείμενο, ξέρετε, βιαζόμουν λίγο...



13 σχόλια:

Xrysostomos είπε...

Παακολούθησα το ίδιο συνέδριο, όταν πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα. Εχεις δίκιο, οι ερευνητές έδειξαν το πάθος τους με τα νούμερα.

Κι εγώ δεν ξέρω κατά πόσο αυτό ήταν ενα συνέδριο που διοργανώθηκε για εκπαιδευτικούς ή μια συνάντηση των ερευνητών για να ανταλλάξουν απόψεις και data...

Πάντως το λάθος (!) δεν είναι των ερευνητών. Το γεγονός ότι δεν ανταποκρίνονται στο κοινό τους (σε εμάς), μάλλον έχει να κάνει και με το γεγονός ότι δεν καλούνται να το κάνουν συχνά. Κάτι που είναι κατά βάση απόφαση πολιτική...

Θέλω να πω, αν οι ερευνητές και οι εκπαιδευτικοί επικοινωνούσαν (σε σχολεία, επιμορφώσεις, εκδηλώσεις) μέρα παρά μέρα, η επικοινωνία θα ήταν πολύ πιο εύκολη. Και ο αριθμός εκδηλώσεων και επιμορφώσεων σημαίνει συγκεκριμένο budget, που δυστυχώς δεν υπάρχει στη χώρα που ζούμε και δουλεύουμε...

Γιάννης είπε...

Χρυσόστομε,
πολύ επιεική σε βρίσκω. Ήξεραν πολύ καλά ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται να μάθει μόνο το γεγονός (λάθη), αλλά ενδιαφέρεται κυρίως για τις αιτίες και τις προτεινόμενες λύσεις.

Δεν ήταν ουρανοκατέβατοι οι μελετητές. Από το χώρο της επιστήμης και της εκπαίδευσης προέρχονταν.
Ως επιστήμονες το πρώτο που θα έμαθαν ήταν το γιατί, άρα, το πρώτο ερώτημα που θα έπρεπε να απαντήσουν, πριν κάνουν την έρευνα, ήταν γιατί να την κάνουν.

Ακόμη και σε άσχετους με το χώρο να απευθύνονταν, πάλι εκτός από τους αριθμούς θα έπρεπε να πουν και κάτι παραπάνω. Θα το καταλάβαινα απολύτως αν το συνέδριο απευθυνόταν σε γιατρούς, για παράδειγμα, να τους παραθέσουν τα νούμερα, για να τους δείξουν το μέγεθος του προβλήματος. Το συνέδριο όμως απευθυνόταν σε γνώστες. Όμως, ακόμη και οι γιατροί θα τους ρωτούσαν για τα αίτια.

Έπειτα τα λεφτά δεν ήταν λίγα. Περίπου 570.000 € κόστισε η όλη ιστορία. Σαν να μου φαίνεται λιγάκι ακριβό. Τόσα λεφτά για να μου πουν ότι οι μαθητές κάνουν λάθη στο τελικό -ν σε ποσοστό 75%! Όποιο δάσκαλο ή καθηγητή να ρωτήσεις θα σου πει τα λάθη των μαθητών στη στιγμή.

Αν αυτά τα λεφτά τα δίναμε για αγορά βιβλίων, με υποθετική τιμή τα 15€ θα αγοράζαμε 38.000 βιβλία. Αν αγοράζαμε ένα πακέτο από φορητό υπολογιστή και βιντεοπροβολέα με υποθετική τιμή τα 1.000€ θα αγοράζαμε 570 πακέτα.

Για να γίνω περισσότερο κυνικός: Τα λεφτά τα έδινε κατά ένα μεγάλο μέρος η Ε.Ε. και έπρεπε να φαγωθούν σε συγκεκριμένη ημερομηνία. Φαγώθηκαν, όπως φαγώθηκαν και τα λεφτά των σχολικών βιβλίων. Τελεία και παύλα.

Πέπε είπε...

Καλημέρα σας.

Λυπάμαι για το συνέδριο, αλλά μιας και πιάσατε το θέμα των λαθών καθ' εαυτά, θα ήθελα να πω κάποιες σκέψεις.

α) Όταν είσαι ο Μαρωνίτης ή ο υπεύθυνος των διορθωτών / επιμελητών του τάδε σοβαρού εκδοτικού οίκου, δικαιούσαι να έχεις προσωπική άποψη επί των τελικών -ν. Όταν δεν είσαι, οφείλεις να συμμορφώνεσαι προς την επίσημη ορθογραφία. Αυτό δεν το βρίσκω κακό: την επίσημη ορθογραφία δε μας την έδωσε ο Θεός σε μαρμάρινες πλάκες.

Μήπως όμως θα έπρεπε να προσθέσουμε άλλη μία βαθμίδα στην παραπάνω διαβάθμιση; Που να λέει: όταν είσαι μαθητής Γυμνασίου και αγνοείς πολύ θεμελιωδέστερα ζητήματα στην ορθογραφία, τη σύνταξη, την έκφραση, σου χαρίζουμε τα τελικά -ν. Δώσε βάρος στα υπόλοιπα, και όταν δε θα σου μένουν πια παρά τα τελικά -ν, τότε βλέπουμε.

Θα μου πείτε ότι χαμηλώνω υπερβολικά τον πήχυ (πύχη, πίχει,...). Εντάξει, κακώς ο μαθητής Γυμνασίου δεν τα ξέρει όλα αυτά. Αλλά αφ' ης στιγμής το πρόβλημα υπάρχει, η λύση του πρέπει να ξεκινήσει από κάπου, όχι από παντού ταυτόχρονα.

β) Διαβάζοντας λογοτεχνία δε μαθαίνεις να γράφεις δοκίμιο. Αλλά εξακολουθώ να πιστεύω ότι διαβάζοντας, ό,τι και να 'ναι, μαθαίνεις ελληνικά. Όχι όμως ξεκινώντας στη Γ΄ Λυκείου. Πρώτον γιατί είναι πολύ αργά, και δευτερον γιατί ο υποψήφιος των πανελλαδικών, ως γνωστόν, δεν προλαβαίνει ούτε να φτύσει, όχι να διαβάσει λογοτεχνία.

Το να παρακινούμε τους μαθητές, αν όχι από το Δημοτικό (που έτσι κι αλλιώς είναι πέρα από τις αρμοδιότητες των καθηγητών δευτεροβάθμιας), τουλάχιστον από την Α΄ Γυμνασίου, να διαβάζουν έχει και πολλά άλλα σχεδόν αυτονόητα ωφέλη, και επιπλέον και αυτό. Το πώς όμως θα τους παρακινήσουμε είναι ένα δύσκολο θέμα. Πλήθος παιδιά έχουν στο μυαλό τους το βιβλίο συνδεδεμένο πολύ στενά με το σχολείο, την αγγαρεία. Το διάβασμα λογοτεχνίας πρέπει με κάποιο τρόπο να παρουσιάζεται απαλλαγμένο από οποιαδήποτε χροιά σχολικής υποχρέωσης.

Θερσίτης είπε...

Συνάδελφοι, η λογοτεχνία σε καλλιεργεί -το ξέρουμε όλοι αυτό- πολλαπλώς, και ψυχικά και πνευματικά και κοινωνικοπολιτικά. Κυρίως και αθορύβως σε εμπλουτίζει γλωσσικά. Όμως κάποιος πρέπει να σ' την προτείνει. Ο διδάσκων δηλαδή. Δείτε ένα παράδειγμα.
Έφερα μια συγγραφέα στο σχολείο, για να μιλήσει στα παιδιά. Προηγουμένως είχα πάρει τα βιβλία της και τα είχα μοιράσει στα παιδιά, να τα διαβάσουν. Το πρότεινε και η διευθύντρια δηλώνοντας ευθαρσώς ότι η ίδια δεν τα έχει διαβάσει. Κι όταν αναφερόμαστε σε παιδική λογοτεχνία, ξέρετε ότι μιλάμε για 80, 100 σελίδες δηλαδή για 2-3 ώρες διάβασμα. Με τέτοιους διευθυντές-φιλολόγους τι περιμένετε;

Γιάννης είπε...

Πραγματικά δεν ξέρω αν η λογοτεχνία καλλιεργεί ψυχικά, πνευματικά, γλωσσικά, κοινωνικοπολιτικά...
Σκέφτομαι καμιά φορά τους Γερμανούς πριν από τους δύο παγκόσμιους πολέμους... Δεν νομίζω πως αμφισβητεί κανείς ότι η Γερμανία υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα λογοτεχνικής, μουσικής και γενικότερα ανθρωπιστικής ανάπτυξης. Παρόλα αυτά ματοκύλισαν την Ευρώπη δύο φορές.

Έπειτα, η αναφορά μου δεν είχε να κάνει τόσο με τα καλά ή όχι της λογοτεχνίας όσο με τις εξής δύο αντιλήψεις:
α) Η λογοτεχνία μπορεί να λύσει κάθε πρόβλημα του γραπτού λόγου. Αμφισβητώ αυτήν την άποψη. Μια ζωή να διαβάζει κάποιος λογοτεχνία δε θα μάθει να γράφει δοκίμιο, επιστημονική εργασία και γενικότερα κείμενα που απαιτούν μια ιδιαίτερη δομή.
β) Δεν μπορούμε να αποποιούμαστε τις ευθύνες μας. Επειδή στην Α' Γυμνασίου διαπιστώνω ότι ένας μαθητής έχει πρόβλημα, δε ρίχνω το ανάθεμα στο Δημοτικό και αδιαφορώ για το τι μπορώ να κάνω για να λύσω το πρόβλημα.
Αυτές οι λογικές μου φαίνονται απαράδεκτες.
Πιστεύω ότι ποτέ δεν είναι αργά για τίποτα. Μου έτυχαν μαθητές ξεγραμμένοι απ' όλους, που μέσα σε μια χρονιά έγιναν αγνώριστοι, που άλλαξε όλη τους η ζωή, επειδή κάποιος τους έδωσε λίγη σημασία παραπάνω κι επειδή αυτοί με τη σειρά τους πίστεψαν στον εαυτό τους, πίστεψαν ότι μπορούν ν' αλλάξουν και άλλαξαν.

Θα ήθελα να παραδεχόμαστε τα λάθη μας, την αδυναμία μας, την ανικανότητά μας.

Θερσίτης είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
Θερσίτης είπε...

«Σκέφτομαι καμιά φορά τους Γερμανούς πριν από τους δύο παγκόσμιους πολέμους... Δεν νομίζω πως αμφισβητεί κανείς ότι η Γερμανία υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα λογοτεχνικής, μουσικής και γενικότερα ανθρωπιστικής ανάπτυξης. Παρόλα αυτά ματοκύλισαν την Ευρώπη δύο φορές».
Για τους Γερμανούς η σκέψη σου είναι εξαρχής άστοχη, μια και γενικεύεις και κάθε γενίκευση είναι αυθαίρετη. Εσύ ας πούμε ή εγώ τι σχέση έχουμε με το κοινό της Πάνια; Είμαστε όμως όλοι Έλληνες, θεέ μου! Η λογοτεχνία, εξάλλου, δεν απαγγέλλεται σε στάδια, αλλά αποτελεί προσωπική, ιδιαίτερη απόφαση και στάση ζωής.

Για τις δύο αντιλήψεις:
α) Η λογοτεχνία μπορεί να λύσει κάθε πρόβλημα του γραπτού λόγου.
Άκουσέ με γι’ αυτό το ζήτημα. Ο άνθρωπος που γοητεύεται από τη λογοτεχνία αλλάζει, μεταμορφώνεται. Δε μιλώ για τα παιδιά που κατά την περίοδο των Χριστουγέννων αναλαμβάνουν σαν εργασία την ανάγνωση ενός ή δύο βιβλίων. Μιλώ για εκείνα που θεωρούν το διάβασμα του σχολικού μαθήματος ανούσιο και τρέχουν να διαβάσουν το λογοτεχνικό που έχουν αφήσει στη μέση. Αυτά τα παιδιά αλλάζουν ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο αγγίζουν το μολύβι, όχι απλώς την πνευματική τους συγκρότηση. Τούτο είναι το έλασσον και ράον.
β) Δεν μπορούμε να αποποιούμαστε τις ευθύνες μας. Επειδή στην Α' Γυμνασίου διαπιστώνω ότι ένας μαθητής έχει πρόβλημα, δε ρίχνω το ανάθεμα στο Δημοτικό και αδιαφορώ για το τι μπορώ να κάνω για να λύσω το πρόβλημα.
Σε αυτό προσυπογράφω και επαυξάνω. Ξέρεις τι κάνω εγώ, συνάδελφε; Φτιάχνω σειρές ασκήσεων για την κάλυψη της ύλης του δημοτικού και του γυμνασίου και τις δίνω στους μαθητές του λυκείου, ακόμη και στην τρίτη τάξη. Σε προαιρετική βάση κατ’ αρχάς και στη συνέχεια καταντά να γίνεται άσκηση όλης της τάξης. Τα παιδιά ανταποκρίνονται. Όποιος τα φορτώνει στους προηγούμενους είναι δημόσιος υπάλληλος. Για φτύσιμο.
Αυτά τα …ολίγα.
ΥΓ. Ξέρεις τι είναι το άπαν κατ’ εμέ; Να μη χάσεις ποτέ την οργή σου ως εκπαιδευτικός. Όχι την οργή εναντίον της κυβέρνησης, εναντίον των «συναδέλφων». Τότε να ξέρεις πως έχεις ηττηθεί. Καλή δύναμη, Γιάννη.

Γιάννης είπε...

Θερσίτη, για τους Γερμανούς δε γενικεύω. Είναι γεγονός. Έχουν γραφτεί τόσα πολλά γι' αυτό το θέμα...
Εξάλλου δεν προκύπτει από πουθενά ότι όποιος ασχολείται με τις τέχνες γίνεται και ηθικά καλύτερος. Αν ήταν έτσι, τότε οι ίδιοι οι καλλιτέχνες θα ήταν και ηθικοί.

Για τη Λογοτεχνία δεν επιμένω άλλο. Ας κρατήσει ο καθένας τις απόψεις του.

Θερσίτης είπε...

Γιάννη, στα γραφόμενά σου βρίσκω όχι μόνο άστοχες αντιλήψεις. Αυτό ποσώς θα με ενδιέφερε. Επειδή όμως είσαι εκπαιδευτικός, οι σκέψεις σου είναι δυνατό να αποβούν επικίνδυνες. Αν δηλαδή δεν πιστεύεις στη δύναμη της τέχνης ως παράγοντα αγωγής και καλλιέργειας, σε τίνος τη δύναμη πιστεύεις; Στου πολιτικού ή του ποδοσφαιριστή;
β)Μπερδεύεις τον καλλιτέχνη με το καλλιτέχνημα. Ο Ντοστογέφσκι είναι ένας απότους δασκάλους μου. Τι αλλάζει αυτήν τη σχέση το ότι ήταν σε μια φάση της ζωής του χαρτοπαίκτης; Ο Τόμας μαν με έχει σημαδέψει ως προς τον τρόπο που βλέπω τη δυτική Ευρώπη και τη σκέψη των δυτικοευρωπαίων. Αυτό δεν άλλαξε, όταν έμαθα ότι ήταν ομοφυλόφιλος. Για να μην αγγίξω το Μάνο Χατζιδάκι ή τον άγιο Μάρκο Βαμβακάρη. Το καλλιτέχνημα μετά την ολοκλήρωσή του αυτονομείται από το δημιουργό και γίνεται περιουσία του κοινού. Αυτά είναι απλά πράγματα, χιλιοειπωμένα.
Η εμμονή σου με τους Γερμανούς δε διαφέρει σε τίποτε από τις ρατσιστικές αντιλήψεις για τους Εβραίους, τους Αλβανούς, τους Πόντιους κτλ. Κάθε γενίκευση είναι αυθαίρετη. Μέσα ας πούμε σε αυτούς βάζεις και τον Μπρεχτ;
Ως εκπαιδευτικοί έχουμε χρέος να μη θεωρούμε τίποτε δεδομένο και να είμαστε ανοιχτοί στο διάλογο.
αυτά προς αποκατάσταση της πραγματικότητας.

Πέπε είπε...

Κύριοι,

Δεν ξέρω πώς τα καταφέρατε, αλλά, ενώ διαφωνείτε μεταξύ σας, εγώ συμφωνώ εν πολλοίς και με τους δυο σας!

Η Τέχνη μπορεί να σε μεταμορφώσει. Για το αντιπαράδειγμα των Γερμανών, το μόνο που μπορώ να πω είναι: μπορεί μεν να σε μεταμορφώσει, αλλά δεν έχει και κανένα μαγικό ραβδάκι που να λειτουργεί ΠΑΝΤΟΤΕ ανεξαρτήτως οποιουδήποτε άλλου παράγοντα.

Πέρα από τη γενικότερη μεταμόρφωση, το ότι η λογοτεχνία βοηθάει στη διαμόρφωση της γλώσσας του αναγνώστη μού φαίνεται σχεδόν αυτονόητο: όσο ασχολείσαι με τη γλώσσα τόσο τη μαθαίνεις. Το να διαβάζεις είναι μία μορφή ενασχόλησης. Το να γράφεις είναι μία άλλη, το να αναλύεις λογοτεχνία ή γραμματική είναι μία άλλη, κλπ. Όλα βοηθούν. Και πάλι όμως, κανένα δεν είναι μαγικό ραβδί.

Βασικά πιστεύω ότι η έννοια της λεξιπενίας είναι μία αφαίρεση. Όλοι οι φυσικοί ομιλητές μιας γλώσσας ξέρουν τις λέξεις για να ονομάσουν ό,τι θέλουν. Όταν δεν ξέρουν τη λέξη, το πιθανότερο είναι ότι δεν ξέρουν και το αντικείμενο. Αν π.χ. ονομάζεις τον αυταρχικό "εγωιστή", μάλλον δε φταίει αυτό καθ' εαυτό το λεξιλόγιό σου, αλλά το ότι δεν ξέρεις τη διαφορά μεταξύ των δύο εννοιών. Είμαι λοιπόν της γνώμης ότι αν συναντήσεις αυτή τη διαφορά σε ένα, δύο, τρία βιβλία, τα οποία διαβάζεις όχι για να μάθεις κάτι αλλά επειδή σε τράβηξαν, αυτό θα σε βοηθήσει να αποκρυσταλλώσεις και, τελικά, να ονομάσεις αυτές τις δύο έννοιες. Αυτό, τονίζω και πάλι, δε σημαίνει ότι η λογοτεχνία λύνει κάθε πρόβλημα του γραπτού λόγου. Βοηθάει όμως, υπό προϋποθέσεις.

Πάμε παρακάτω: δεν ωφελεί να λέμε ότι φταίει το Δημοτικό. Μα φυσικά δεν ωφελεί, ποιος ισχυρίστηκε το αντίθετο; Κι αν στο σπίτι μου στάζει η οροφή, δεν εξυπηρετεί να πω "φταίει ο εργολάβος". Εγώ βρέχομαι, άρα εγώ πρέπει να κάνω κάτι.

Στη σύντομη μέχρι τώρα καριέρα μου έχω δει κι εγώ μαθητές να μεταμορφώνονται. Μέχρι κάποιο σημείο, βέβαια. Έχω δει εκείνον που δεν ξέρει τίποτε και που δεν τολμά να προσπαθήσει για τίποτε και δεν έχει καταφέρει ποτέ τίποτε, να αρχίζει να τολμά, να προσπαθεί κάτι και τελικά να πετυχαίνει κάτι. Δε μ' αξίωσε ως τα τώρα ο Θεός να τον δω να πετυχαίνει τα πάντα. Αλλά και το κάτι είναι μία νίκη. Ούτε έχω δει όλοι όσοι δεν προσπαθούν και δεν καταφέρνουν τίποτε να αλλάζουν. Αλλά ένας να κάνει ένα βήμα προόδου, καλό είναι. Είναι καλό, μεταξύ άλλων, και για λόγους παιδαγωγικούς ως προς εμάς: αν βοήθησα έναν, παίρνω θάρρος ότι μπορώ να το παλέψω και μ' άλλους (ακριβώς η λογική που προσπαθούμε να περάσουμε και στα παιδιά: αν κατάφερες μια φορά κάτι μικρό, μπορείς να το ξανακαταφέρεις ή να κάνεις και κάτι μεγαλύτερο). Είναι πολύ σημαντικό να δημιουργούμε τέτοιου είδους κίνητρα στον εαυτό μας.

Χαίρομαι πολύ που υπάρχει αυτός ο χώρος συζήτησης και ανταλλαγής ιδεών. Δε νομίζω ότι είναι κανενός οι αντιλήψεις επικίνδυνες. Ακόμη κι αν μία διαφωνία δεν οδηγεί πουθενά (γενικά λέμε, εμείς οι μοντέρνοι φωτισμένοι δασκάλοι, ότι η διαφωνία και το λάθος είναι γόνιμα. Ε, καμιά φορά δεν είναι!), ακόμη λοιπόν και τότε, δε χρειάζεται να μας δημιουργεί πικρίες και απότομες αντιδράσεις.

Πάντως, μεταξύ συνομιλητών που δείχνουν, από τα λεγόμενά τους, ότι ο καθένας την ψάχνει και προσπαθεί στη δουλειά του, καλό είναι να μην υποτιμάμε κανένα από τα όπλα που διαθέτουμε. Επανέρχομαι στη λογοτεχνία και την τέχνη: αν δε βοηθάει, δεν κάνει τους ανθρώπους καλύτερους, αλλά εγώ θέλω παρά ταύτα να τους βοηθήσω να γίνουν καλύτεροι, τότε απλώς τα πράγματα είναι πιο δύσκολα για μένα. Ως συλλογισμός, δεν εξυπηρετεί! Ας πω ότι βοηθάει και η τέχνη, ας επικαλεστώ τη βοήθειά της, κι αν δεν πιάσει, δοκιμάζω κάτι άλλο.

Καλές γιορτές.

Γιάννης είπε...

Θερσίτη,
σε ευχαριστώ για τους χαρακτηρισμούς του άστοχου, επικίνδυνου και ρατσιστή. Να υποθέσω ότι η ευκολία των χαρακτηρισμών σου είναι αποτέλεσμα της επαφής σου με την Τέχνη;
Πάντως, κι εγώ που διαβάζω Λογοτεχνία από τα 12 μου, δε νομίζω πως έγινα καλύτερος άνθρωπος. Άσε που όσο μεγαλώνω νομίζω πως γίνομαι χειρότερος.

Σταματώ τη συζήτηση εδώ, γιατί νομίζω πως παίρνει στραβό δρόμο. Ο καθένας ας έχει τις απόψεις του, ακόμα κι αν είναι, όπως είπες, άστοχες και επικίνδυνες.

Ανώνυμος είπε...

Εντελως τυχαια μπηκα γιατι εψαχνα να βρω μια φωτογραφια.Τα ειπατε πολυ ωραια και αληθινα.Ο ενας ριχνει τα λαθη των μαθητων στους προηγουμενους καθηγητες.
Ακρη δεν βγαινει.
Το δικο μου κλαμπ το ονομασα opapagalos γιατι εδω στην Ελλαδα οι μαθητες μονο παπαγαλιζουν αλλα δεν γνωριζουν να τεκμηρειωνουν και να αποδεικνυουν μια ερωτηση..

Ανώνυμος είπε...

-Εκπαιδευτικός και δη φιλόλογος δεν είμαι. Απλώς έζησα την εφαρμογή της γλώσσας στην εργασία μου και μετά τη συνταξιοδότησή μου τη μελέτησα- όσο μπόρεσα.
-Μερικά λάθη που επισήμανα ή τα διδάχθηκα βιοματικά:
α), όταν πρόκειται να αποδείξουμε κάτι, παραμερίζουμε τελείως το συναίσθημα. Πχ "βία υπήρχε πάντα. Στην αρχαιότητα με τη δουλεία, στο μεσαίωνα με την ιερά εξέτση, στη μετέπειτα εποχή με τον αποικισμό,τις θρησκευτικές μισαλοδοξίες κτλ". Αν θελήσω, παρακινούμενος από το συναίσθημα, να γράψω σε κάποιο σημείο στην παράγραφο ότι "ο κόσμος θα ήταν καλύτερος αν δεν υπήρχε βία", τότε αυτό είναι λάθος. Μπορώ όμως να το γράψω στο τέλος της παραγράφου μέσα σε παρένθεση, οπότε ο αναγνώσης αντιλαμβάνεται ότι απέδειξα τη θεματική πρόταση ότι βία υπήρχε πάντα και ότι μετά έγραψα και κάτι στο οποίο με παρακίνησε το συναίσθημα- γράφω δηλαδή μιαν ευχή.
-Β)Νομίζω ότι μόνο με παραδείγματα μπορεί να γίνει αντιληπτό στο μαθητή πότε κάνει λάθος. Πότε έχει λιγότερες αποδεικτικές από όσες χρειάζονται, πότε έχει περισσότερες, δηλαδή πλατειασμό, πότε ενώ αποδεικνύει κάτι βάζει μέσα στο λόγο του συναίσθημα.
-Χωρίς παραδείγματα νομίζω ότι ποτέ ένας μαθητής δεν θα καταλάβει κάποια από τα σοβαρά λάθη. Εδώ, μεγάλοι άνθρωποι δεν τα καταλαβαίνουνε, θα τα καταλάβουν μαθητές - εκτός κάποιων εξαιρέσεων;



Για κάτι άλλο εκτός από λόγια και ατέρμονες συζητήσεις στον ιστοχώρο μου

"Ελληνικός Πολιτισμός"

Κάθε συνεργασία είναι καλοδεχούμενη!