13.5.08

Η ζωγραφική παιδεία

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια τάση, ευτυχώς, να διακοσμούνται οι χώροι των σχολείων με αντίγραφα έργων ζωγραφικής. Ξεκρεμάστηκαν οι ήρωες του '21 και στη θέση τους φιγουράρουν τα έργα μεγάλων ζωγράφων, Ελλήνων και ξένων. Σε κάποια σχολεία βρίσκουν χώρο έκθεσης οι δημιουργίες των μαθητών στο μάθημα των καλλιτεχνικών ή δημιουργούνται από τους μαθητές με τη συνεργασία των καθηγητών των καλλιτεχνικών έργα μεγάλων διαστάσεων, όπως π.χ. του Πικάσο ή ακόμη ζωγραφίζονται γκράφιτι -ιδιαίτερα στους εξωτερικούς τοίχους, για να γλιτώσουμε από τα συνθήματα των παιδιών. Τις πιο πολλές φορές όμως η διακόσμηση του σχολείου, ακόμη κι όταν γίνεται με τα παραπάνω έργα, δεν έχει κάποιο συγκεκριμένο στόχο. Δίνεται η εντύπωση ότι διακοσμούμε απλώς το σχολείο, έτσι γιατί βαρεθήκαμε να το βλέπουμε όπως ήταν, και η επιλογή των έργων γίνεται μάλλον με προσωπικά κριτήρια, επειδή σε κάποιους αρέσει ο τάδε ή ο δείνα ζωγράφος.

Θα μπορούσαμε όμως να παρέμβουμε αποφασιστικά και να μετατρέψουμε τους χώρους του σχολείου σε μια πινακοθήκη, στην οποία θα παρουσιάζεται όλη η ιστορία και η εξέλιξη της ζωγραφικής. Ας πούμε ότι κάποιο διδακτήριο έχει δέκα αίθουσες και πέντε διαδρόμους. Θα μπορούσαμε στον καθένα από αυτούς τους χώρους να τους θεωρήσουμε ως ιδιαίτερο και ανεξάρτητο και να δημιουργήσουμε μια θεματική ενότητα. Έτσι την πρώτη αίθουσα θα την αφιερώσουμε στην Αναγέννηση, τη δεύτερη στον ιμπρεσιονισμό, την τρίτη στο φοβισμό, την τέταρτη στον εξπρεσιονισμό, την πέμπτη στον κυβισμό και πάει λέγοντας. Βεβαίως, ένας
πίνακας μόνος του δε σημαίνει τίποτε απολύτως. Φυσικά, ως έργο τέχνης δεν έχει ανάγκη διευκρινίσεων, επειδή όμως είμαστε σχολείο, κάθε έργο θα πρέπει να συνοδεύεται κι από ένα μικρό επεξηγηματικό κείμενο που να εξηγεί και να διαφωτίζει το έργο. Σήμερα είναι τόσες πολλές οι πηγές των πληροφοριών που κάτι τέτοιο είναι πανεύκολο. (θα επανέλθω σ' αυτό το ζήτημα.)

Μ' αυτόν τον τρόπο θα έχουμε όλη την ιστορία της ζωγραφικής μπροστά μας και θα βοηθήσουμε τα παιδιά να έρθουν σε μια πιο ουσιαστική επαφή με την τέχνη. Φυσικά, θα μπορούμε να χρησιμοποιούμε αυτούς τους πίνακες στα μαθήματά μας, όταν για παράδειγμα διδάσκουμε την τέχνη κάποιας περιόδου, ειδικά στην ιστορία της Γ' γυμνασίου (άλλη πικραμένη ιστορία κι αυτή) ή ακόμη και όταν διδάσκουμε την περιγραφή (στην Α' γυμνασίου).


Το καθένα από τα δύο έργα του Πικάσο που παραθέτω αποτελούνται από μικρά κομμάτια κόντρα-πλακέ που πάνω τους ο κάθε μαθητής της Γ' τάξης σχεδίασε ένα μικρό τμήμα του έργου, τοποθετήθηκαν όλα σε ένα κομμάτι νοβοπάν, μετά χρωματίστηκαν από τους μαθητές με την καθοδήγηση της συναδέλφου Μ. Κίζου και κοσμούν τους χώρους του σχολείου μας.
Να συμπληρώσω ότι η καθηγήτρια είχε αφιερώσει τη φετινή χρονιά στη μελέτη του έργου του Πικάσο.

Αν έχει κέφι ένας άνθρωπος, μπορεί να κάνει θαύματα.


10 σχόλια:

daskalakos είπε...

Συμφωνώ κι επαυξάνω.

Βλέπω μόνο δύο πιθανά προβλήματα.

1) Το κόστος: Για να κορνιζάρουμε περίπου 20 αφίσες της Νομαρχίας με πανέμορφες εικόνες απ' το νομό, χρειαστήκαμε περίπου 200 € (ίσως και παραπάνω, δε θυμάμαι ακριβώς). Μιλάμε για δωρεάν αφίσες και για τη φθηνότερη κορνίζα

2) Ένας θαρραλέος διευθυντής ή ένας-δυο τολμηροί καθηγητές, για να το πάρουν πάνω τους: Ανεγκέφαλοι υπάρχουν πολλοί, και είναι εύκολο να μπλέξεις με τις ιδεοληψίες του καθενός. Χρειάζεται κάποιος με άποψη και θάρρος/θράσος ώστε να το οργανώσει σωστά.

Πολύ καλή ιδέα πάντως, θα πιάσω των καθηγητή των καλλιτεχνικών και θα προσπαθήσω να το οργανώσουμε του χρόνου...

daskalakos είπε...

Αυτό το "των καθηγητή" βγάζει μάτι... Χίλια συγγνώμη, εκ παραδρομής απ' το "των καλλιτεχνικών". Αν γίνεται να το διορθώσεις γιατί εγώ δεν μπορώ...

Γιάννης είπε...

Δασκαλάκο, ως σημαντικότερο θεωρώ το δεύτερο πρόβλημα· μην μπλέξεις με χαζούς...

Για το κόστος όμως μπορούμε να κάνουμε πολλά:
α) Δε χρειάζεται να γίνουν όλα αμέσως. Αν το δούμε σε βάθος χρόνου, τότε θα βρεθούν τα λεφτά. Αν και νομίζω ότι όταν θα ολοκληρωθεί μια ενότητα, τότε όλοι θα ενθουσιαστούν.
β) Μπορεί ο σύλλογος των γονιών να αναλάβει ένα μέρος της δαπάνης, π.χ. τους ζητάμε να μην ξοδέψουν άδικα τα λεφτά των γονιών για βασιλόπιτες και να τα δώσουν για κάποιο ουσιαστικό σκοπό.
γ) Ακόμη υπάρχει το 15μελές και οι μαθητές. Αν τους εκθέσουμε κάποιο όραμά μας, δε θα θέλουν να συμμετέχουν;
δ) Μέχρι και λαχειοφόρο αγορά μπορούμε να οργανώσουμε. Έτσι στήσαμε τη βιβλιοθήκη του σχολείου μας πριν από πολλά χρόνια.
ε) Υπάρχουν πάντα οι χορηγοί, αν και δε με ενθουσιάζει ως λύση.

Στη διάρκεια του ταξιδιού πολλές λύσεις βρίσκονται. Το ζητούμενο είναι να αρχίσει το ταξίδι και κάποιος να αναλάβει το ρόλο του καπετάνιου, αφού το υπουργείο, οι διευθύνσεις και οι προϊστάμενες αρχές ασχολούνται με άλλα.

Για τη συγκεκριμένη περίπτωση του σχολείου σας υπάρχουν ήδη τα πρώτα 20 κάδρα. (Η τιμή ήταν πολύ καλή, μόνο 200 €!)

Odysseas είπε...

Γιάννη,
πολύ ωραία ιδέα. Συμφωνώ απολύτως και με τα όσα γράφεις σχετικά με την εύρεση των χρημάτων. Αν έχεις όρεξη όλα μπορούν να λυθούν. Δεν μπορεί πάντα να μπαίνει μπροστά το οικονομικό και να πνίγει κάθε δημιουργική ιδέα.

katproko είπε...

Πολύ καλή ιδέα, αρκεί να εμπλακούν οι μαθητές. Μου άρεσε η πρωτοβουλία της συναδέλφου των καλλιτεχνικών. Μπράβο!

Xrysostomos είπε...

Προσωπικά πιστέυω πως ο Πικάσο (και ο κάθε πικάσο) δεν λεει τίποτα στα παιδιά. Σε όσους μεγαλύτερους έχουν μια "τριβή" με την τέχνη, ίσως λέει πολλά.

Θέλω να πω ότι στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία αυτό που μου αρέσει δεν είναι η εστίαση στα έργα του συγκεκριμένου καλλιτέχνη, αλλά το γεγονός ότι αυτό έγινε με τη συμμετοχή των μαθητών στην κατασκευή των έργων.

Αν δηλαδή ο διαχωρισμός σε αίθουσες "αναγέννησης", "κυβισμού", "ρεαλισμού" κτλ γίνει χωρίς να πιάσει κανένας μαθητής πινέλο, με αφήνει παγερά αδιάφορο...

Καλός ο Πικάσο, αλλά καλύτερα να έχουμε σαν στόχο τον Πικάσο που κρύβει μέσα του εκείνος ο ξανθομάλλης στο τελευταίο θρανίο.

Αρκετά με την πικρόχολη κριτική μου. Η ουσία είναι ότι, όπως και να τη δεις, η εν λόγω πρωτοβουλία αξίζει συγχαρητήρια.

Εύγε

Γιάννης είπε...

Χρυσόστομε,
τουλάχιστον στο Γυμνάσιο, για τρία χρόνια τα παιδιά ασχολούνται με την τέχνη ή μάλλον με τη ζωγραφική. (Υπάρχουν κι εδώ πολλές στρεβλώσεις.) Πιάνουν πινέλα, παίζουν με τις γραμμές και τα χρώματα και σε πολύ μεγάλο ποσοστό βγάζουν αριστουργήματα. Μετά το Γυμνάσιο χάνονται οι περισσότεροι, αφού τους καταπίνει η καταβόθρα του Λυκείου και των Πανελλαδικών.

Πέρα όμως από την ενασχόληση καλή είναι και η θεωρία, η θέαση.
Όλοι μας πάμε κινηματογράφο, δεν είμαστε όμως και σκηνοθέτες, οπερατέρ ή ηθοποιοί. Έτσι δεν είναι;

Πέπε είπε...

Γιάννη, Χρυσόστομε,

Είμαι κι εγώ της γνώμης ότι ο μαθητής που δε θέλει ή δεν μπορεί να γίνει ζωγράφος, δεν αποκλείεται να κρύβει μέσα του έναν πολύ καλό θεατή ζωγραφικής.

Με μια άλλη παρατήρηση του Γιάννη όμως διαφωνώ: δεν είναι υπερβολή ότι βγαίνουν πολλά αριστουργήματα από τις αίθουσες καλλιτεχνικών; Μπορεί να είναι πηγαία, να έχουν δροσιά, να έχουν πολλά να μας διδάξουν, αλλά "αριστούργημα" είναι βαριά κουβέντα.

Ως προς το κεντρικό ζήτημα που θέτει η ανάρτηση, είναι καταπληκτική ιδέα (για άλλη μια φορά). Ρε Γιάννη, τα κάνετε όντως όλα αυτά (με τη ζωγραφική, τη μουσική κλπ.) στο σχολείο σας; Ζηλεύω!

Γιάννης είπε...

Πέπε, πραγματικά είναι αριστουργήματα και δεν υπερβάλλω καθόλου. Σε πολύ μεγάλο ποσοστό τα παιδιά ζωγραφίζουν καταπληκτικά, γιατί διαθέτουν αυτήν την ιδιότητα που ζηλεύουν όλοι οι μεγάλοι ζωγράφοι, δηλ. να ζωγραφίζουν σαν παιδιά.
Το ότι καταφέρνουν και βγάζουν τον εαυτό τους οφείλεται κατά αποκλειστικότητα στη συνάδελφο. Μετά από 12 χρόνια στο ίδιο σχολείο μπορώ να το επιβεβαιώσω με σιγουριά, αφού δύο καθηγητές των καλλιτεχνικών, από τους τόσους που πέρασαν, κατάφεραν να κεντρίσουν τα παιδιά και να τους εκμαιεύσουν τέτοια έργα.
Θα μπορούσα να ανεβάσω όλα τα καλά έργα των μαθητών, αλλά δεν είναι αυτός ο σκοπός ούτε του μαθήματος ούτε της συναδέλφου των καλλιτεχνικών ούτε δικός μου. (Άλλωστε όσα ανέφερα για τη συνάδελφο και τη δουλειά της τα ανέφερα χωρίς να το ξέρει η ίδια.)

Πέπε, όσον αφορά το τελευταίο, επειδή ξέρω ότι είσαι μόνο 4 χρόνια στο χώρο, σε πληροφορώ ότι παιδεύομαι για τα αυτονόητα συνολικά 20 χρόνια στην εκπαίδευση και 12 χρόνια στο ίδιο σχολείο! Εσένα σου φαίνονται πολλά (ίσως), εμένα μου φαίνονται λίγα.

Xrysostomos είπε...

Γιάννη έχεις δίκιο. Δεν το είχα καν σκεφτεί έτσι.

Ισως παρασύρθηκα από τον τρόπο που εγώ περασα από την τέχνη όταν ήμουν μαθητής: ελάχιστη "πράξη" της τέχνης (βλ.πινέλο), πολλή "θεωρία"...



Για κάτι άλλο εκτός από λόγια και ατέρμονες συζητήσεις στον ιστοχώρο μου

"Ελληνικός Πολιτισμός"

Κάθε συνεργασία είναι καλοδεχούμενη!