1.7.08

Οι παραπεμπόμενοι

Ένας από τους λόγους που κόβεται ένας μαθητής ή μάλλον μια από τις δικαιολογίες που φέρνουμε εμείς οι εκπαιδευτικοί, όταν κόβουμε ένα μαθητή, είναι αυτή της θεωρίας των χαστουκιών. Λέμε, δηλαδή, ότι στη ζωή του ο άνθρωπος εισπράττει πολλά χαστούκια, γι' αυτό είναι καλό να συνηθίσει από μικρός στα χαστούκια, άρα κόβουμε ένα μαθητή, του δίνουμε ένα χαστούκι, για να συνηθίσει...
Είναι ευρέως διαδεδομένη αυτή η στάση. Όμως...

Αν όντως στη ζωή του ο άνθρωπος εισπράττει πολλά χαστούκια, αν όντως πρέπει να συνηθίσει από μικρός στα χαστούκια, τότε γιατί τα χαστούκια δεν τα δίνουμε σ' όλους τους μαθητές; Γιατί δε χαστουκίζουμε-κόβουμε και τους καλούς μαθητές και χαστουκίζουμε-κόβουμε μόνο τους αδύναμους; Γιατί πριμοδοτούμε, στην περίπτωση αυτή, με την παιδαγωγική αξία του χαστουκιού μόνο τους αδύναμους και τη στερούμε από τους καλούς;

Στόχος του σχολείου είναι να διαπλάθει χαρακτήρες που θα φέρουν τα κακά στοιχεία της κοινωνίας ή θέλουμε να διαπλάσουμε χαρακτήρες για μιαν άλλη κοινωνία; Μας έχουν τρελάνει τα τελευταία χρόνια στην κοινωνία της ανισότητας στην οποία ζούμε, με την έννοια του ανταγωνισμού σε τέτοιο βαθμό που την έχουν μετατρέψει σε ηθική αρχή. Η αρχή του ανταγωνισμού σημαίνει ότι κάνω ό,τι είναι δυνατό για να είμαι καλύτερος από τον άλλον. Δε με ενδιαφέρει ο άλλος, ενδιαφέρομαι μόνο για το εγώ μου. Εγώ να είμαι καλός, εγώ να γίνω πλούσιος, εγώ να τα έχω όλα και οι άλλοι ας πάνε στο διάολο. Το ερώτημα που τίθεται είναι σαφέστατο: θα συμφωνήσουμε εμείς με αυτήν την αρχή που μας έχουν επιβάλει κάποιοι για δικό τους όφελος και θα διαπλάθουμε χαρακτήρες σύμφωνα με την αρχή αυτή ή θα αντιτάξουμε στον ανταγωνισμό τους την αλληλεγγύη; Με άλλα λόγια θα μοιράζουμε χαστούκια στον αδύναμο ή θα προσπαθήσουμε να βοηθήσουμε τον αδύναμο;
Εγώ προσωπικά διαλέγω τη δεύτερη στάση.

Θα πρέπει επίσης να δούμε πολύ προσεκτικά το προφίλ του παραπεμπόμενου-αδύναμου μαθητή. Σχεδόν ποτέ δεν είναι αδύναμος μαθητής το παιδί του εκπαιδευτικού, του γιατρού, του δικηγόρου, σε γενικές γραμμές το παιδί που προέρχεται από μια οικογένεια μορφωμένων. Το γιατί το ξέρουμε. Ακόμη κι αν δεν αριστεύσει, ακόμη κι αν δεν περάσει μετά από τις περίφημες πανελλαδικές στο πανεπιστήμιο, κάπου θα τα καταφέρει να σπουδάσει, αφού η οικογένειά του πάντα θα το προστατεύει.

Συνήθως, αδύναμοι μαθητές είναι τα παιδιά που οι γονείς τους είναι χαμηλού μορφωτικού ή οικονομικού επιπέδου. Ή ακόμη τα παιδιά που οι γονείς τους στην ουσία τα έχουν εγκαταλείψει, έχουν αδιαφορήσει για την πορεία τους. Το μεγαλύτερο μέρος από τα παιδιά αυτά χάνεται ήδη στους πρώτους μήνες της Α' τάξης του Δημοτικού. Εκεί τους έχουν διαμορφώσει και οι γονείς τους και οι δάσκαλοί τους και οι συμμαθητές τους την αντίληψη ότι δεν τα "παίρνουν", ότι είναι τεμπέληδες, ότι είναι "κακοί" μαθητές.

Μήπως γίνεται καμιά σοβαρή προετοιμασία στην προσχολική ηλικία; Μήπως υπάρχουν διαγνωστικά τεστ για να καταλάβουν οι γονείς και κυρίως οι δάσκαλοι την πνευματική ηλικία του κάθε παιδιού; Τίποτα τέτοιο δε συμβαίνει, και το ξέρουμε καλά. Τι σημαίνει, όταν στο Γυμνάσιο, για παράδειγμα, μετά από 6 χρόνια Δημοτικού, διαπιστώνουμε ότι κάποιο παιδί είναι δυσλεκτικό; Σημαίνει ότι για 6 ολόκληρα χρόνια κανένας δε στάθηκε από πάνω του, κανένας δεν το αντιμετώπισε ως άτομο. Αυτό το παιδί, όμως, σαφώς δεν έχει μάθει να γράφει, σαφώς και θεωρείται κακός, τεμπέλης κ.τ.λ., άρα θα ανήκει στους παραπεμπόμενους.

Φυσικά δεν είναι όλοι οι παραπεμπόμενοι δυσλεκτικοί. Η σφραγίδα όμως του "κακού", η οποία μπαίνει πολύ εύκολα, θα ακολουθεί πάντα ένα παιδί και θα του απαγορεύει να πιστέψει στον εαυτό του. Το σχολείο για ένα τέτοιο παιδί δεν είναι χώρος χαράς αλλά εξευτελισμού και καταναγκασμού.

Από την άλλη υπάρχουν τα παιδιά εκείνα που πράγματι έχουν κάποια υστέρηση. Επειδή το αδιάφορο εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν ενδιαφέρεται για τα παιδιά αυτά, γεμίζουν τις τάξεις μας. Είναι τα παιδιά αυτά που τα κόβουμε τον Ιούνιο, για να τα περάσουμε το Σεπτέμβριο. Και ρωτώ: αφού θα τα περάσουμε ούτως ή άλλως το Σεπτέμβριο, τότε γιατί τα κόβουμε τον Ιούνιο; Πρέπει να αποδείξουμε κάτι σε κάποιον; Έχει μεγαλύτερη σημασία αυτό το κάτι ή εκείνος ο κάποιος από το ίδιο το παιδί;

Υπάρχει μια ακόμη κατηγορία μαθητών: αυτών που παραιτήθηκαν. Είναι τα παιδιά εκείνα που στο Δημοτικό ή στο Γυμνάσιο ήταν καλοί και στη συνέχεια κάτι στράβωσε. Είναι, ίσως, η πιο τρανή απόδειξη της αποτυχίας του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Γιατί ούτε τον "κακό" μπορούμε να τον κάνουμε "καλό", αλλά επιτρέπουμε να μετατραπεί και ο "καλός" σε "κακό"!

Όλοι αυτοί είναι οι παραπεμπόμενοί μας.

Και ποια είναι η μέριμνα γι' αυτούς που παραπέμπονται;
Μήπως γίνονται καλοκαιρινά μαθήματα;
Λογικά σκεπτόμενοι δε θα έπρεπε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού κάποιος να φροντίζει να διδάξει και πάλι σ' αυτά τα παιδιά όλα όσα δεν κατάφεραν να διδαχτούν κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς; Από πού, δηλαδή, και πώς θα κατανοήσει κάποιος την ετεροπροσωπία ή τη χημική αντίδραση ή την εξίσωση; Θα τα καταλάβει μόνος του; Ή μήπως θα πρέπει να πάει στο φροντιστήριο και στα ιδιαίτερα, για να πληρώνει; Αυτό είναι εκπαίδευση;

Τέλος, ας μη στεκόμαστε στις ελάχιστες των περιπτώσεων που κάποιοι το Σεπτέμβριο είναι διαβασμένοι ή που άλλαξε η ζωή τους επειδή παραπέμφθηκαν κάποτε και μετά έγιναν καλοί στο μάθημα που παραπέμφθηκαν. Αυτές είναι εξαιρέσεις. Ο κανόνας λέει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των παραπεμπόμενων του Σεπτεμβρίου έρχονται αδιάβαστοι και τους περνάμε, επειδή εμείς το αποφασίζουμε κι όχι επειδή το αξίζουν.

Αν μια ολόκληρη χρονιά δεν έχουμε καταφέρει να κερδίσουμε ένα μαθητή, αν δεν τον έχουμε πείσει και δεν τον έχουμε κάνει όχι να αγαπήσει, αλλά έστω να συμπαθήσει κάποιο μάθημα και να ενδιαφερθεί, δεν πιστεύω ότι θα τον σώσουμε κόβοντάς τον για το Σεπτέμβρη.

8 σχόλια:

gazakas είπε...

Ίσως ένα από τα πιο καυτά συνειδησιακά διλήμματα και για μένα που θέλω να πιστεύω ότι ψάχνομαι ως εκπαιδευτικός.
Τι κάνουμε λοιπόν με αυτούς τους μαθητές που με βάση την επίδοσή τους θα μπορούσαν να παραπεμφθούν; Βλέπω ότι κι εσύ δεν απαντάς με σιγουριά στο ερώτημα παρότι η διεξοδική ανάλυσή σου οδηγεί σε κάποιο συμπέρασμα.
Νομίζω όμως ότι υπάρχει και ένα άλλο ζήτημα το οποίο αποφεύγεις να θίξεις, αν και κάτι γράφεις για τον στόχο του σχολείου: το αποτέλεσμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας δεν αφορά μόνο το άτομο, δηλαδή τον μαθητή, αλλά ολόκληρη την κοινωνία. Με άλλα λόγια, αν προάγουμε ή δώσουμε απολυτήριο σε έναν μαθητή που έχει σοβαρά ελλείμματα τόσο σε επίπεδο γνώσεων όσο και σε επίπεδο δεξιοτήτων (οι λόγοι για την ύπαρξη αυτών των ελλειμμάτων παρότι σημαντικοί, εδώ δεν είναι το κρίσιμο θέμα), τότε εν γνώσει μας δίνουμε τη συγκατάθεσή μας για τη δημιουργία προβληματικών πολιτών και μελών της κοινωνίας. Και το σημαντικότερο ίσως που ενσταλάζουμε στους μαθητές αυτούς είναι ότι ακόμα και χωρίς καθόλου προσπάθεια, μπορούν να βρίσκουν μια βολική διέξοδο.
Εννοείται ότι επιθυμητέο είναι οι γονείς,το σχολείο και οι εκπαιδευτικοί να έχουν καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να μην έχει φτάσει σε αυτό το σημείο ένας μαθητής. Εννοείται ότι θα έπρεπε να υπάρχει μέριμνα ώστε να γίνονται καλοκαιρινά μαθήματα στους παραπεμπόμενους. Εννοείται ότι γνωστικά δεν κερδίζουν τίποτα -πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, ανάμεσα στις οποίες βρίσκεται και μια πρώτη μου ξαδέρφη, η οποία όχι μόνο παραπέμφθηκε, αλλά επανέλαβε και την πρώτη γυμνασίου και τελικά έφτασε να γίνει μια από τις καλύτερες στη Θεωρητική κατεύθυνση της τάξης της- οι μαθητές από τις εξετάσεις του Σεπτεμβρίου. ΟΜΩΣ, δεν τις αποκλείω έστω και γιατί δεν θέλω να επιβραβεύεται πανηγυρικά η τεμπελιά, η αδιαφορία και η λογική του "θα τρουπώσω κάπου."

ο δυσλεξικός δάσκαλος είπε...

Αυτές οι θεωρίες περί κοινωνίας και χαστουκιών με εκνευρίζουν αφάνταστα όταν τις ακούω!!!

Αποτελούν φθηνές δικαιολογίες για να καλύψουμε τις αδυναμίες μας και τις αδυναμίες του εκπ/κου συστήματος. Η κοινωνία είναι ό,τι έμεις την κάνουμε να είναι...
Το μόνο που καταφέρνουμε με τα "χαστούκια" είναι οι μαθητές να αντιπαθούν ακόμα περισσότερο το σχολείο. Συνήθως υπάρχουν κάποιοι λόγοι που τα παιδιά αποτυγχάνουν , αλλά αυτοί μας αφήνουν αδιαφορους ,γιατί "η δουλειά" μας είναι να βγάλουμε την ύλη και να βάλουμε το βαθμό! (σιγά τα λάχανα, λέω εγώ!!!)

Ο μαθητής που δεν τα καταφέρνει έχει τους λόγους του και χρειάζεται βοήθεια , όχι τιμωρία... Φανταστείτε ένα μαθητή που έχει πρόβλημα στα πόδια και δεν μπορεί να τρέξει τόσο γρήγορα όσο οι συμμαθητές του. Τι θα κάναμε;;; θα τον "χαστουκίζαμε" ή θα κοιτάγαμε να βρούμε τρόπους να τον βοηθήσουμε να ξεπεράσει το πρόβλημα;

Το σχολείο οφείλει να βρει τρόπους να τονώσει την αυτοπεποίθηση των μαθητών , όχι να τη ρίξει στα Τάρταρα!!!

Odysseas είπε...

γράφεις ότι: "ΟΜΩΣ, δεν τις αποκλείω έστω και γιατί δεν θέλω να επιβραβεύεται πανηγυρικά η τεμπελιά, η αδιαφορία και η λογική του "θα τρουπώσω κάπου"."

Μάλλον δεν κατάλαβες τι γράφει ο Γιάννης. Δεν αποτυγχάνει κάποιος επειδή είναι τεμπέλης. Κανείς μαθητής δε θέλει να χαρακτηρίζεται από το εκπαιδευτικό σύστημα αποτυχημένος. Πίσω από κάθε αποτυχία βρίσκεται κάποιος λόγος. Ο συνηθέστερος, κατά τη γνώμη μου, είναι η μειωμένη αυτοαποτελεσματικότητα που συνυπάρχει με μαθησιακές δυσκολίες, ΔΕΠ-Υ, προβλήματα συμπεριφοράς, χαμηλό μορφωτικό ή\και οικονομικό επίπεδο κ.α. Δυστυχώς, η κοινωνία μας -και όχι μόνο η εκπαίδευσή μας- αντί να βοηθά αυτά τα παιδιά τα καταδικάζει φορτώνοντάς τους ευθύνες που δεν τους αναλογούν.

Τι φταίει ένα εξάχρονο αν μεγαλώνει σ' ένα γονεϊκό περιβάλλον που μισεί την ανάγνωση; Τίποτα, θα μου πεις, όμως το παιδί θα πληρώσει το κόστος αυτής της κατάστασης.

Τι φταίει ένα παιδί που το μόνο του ελάττωμα στο νηπιαγωγείο ήταν ότι δυσκολευόταν να μάθει ένα ποίημα με ρίμα απέξω; Τίποτα, θα μου απαντήσεις πάλι, όμως θα είναι το ίδιο παιδί που, αν είναι τυχερό και παραπεμφθεί στο ΚΔΑΥ, θα διαγνωστεί με δυσλεξία. Τι σημαίνει δυσλεξία στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα; Θα έρθει στο γυμνάσιο και στην καλύτερη των περιπτώσεων δε θα μπορεί να διαβάσει.

Πιστεύω πως κάποτε πρέπει να καταλάβουμε πως η τεμπελιά είναι ένας απλός παιδαγωγικός μύθος.

gazakas είπε...

Οδυσσέα, ίσως έχουμε διαφορετικές παραστάσεις: μιλάω για μαθητές του γυμνασίου και του λυκείου, όπου η "ζημιά" έχει ήδη γίνει. Αυτοί οι μαθητές από ένα σημείο και έπειτα δεν ασχολούνται με το σχολείο "συνειδητά", άσχετα αν έφτασαν στο σημείο αυτό εξαιτίας της μειωμένης αυτοαποτελεσματικότητάς τους. Όταν λέω "συνειδητά" εννοώ ότι πιστεύουν και δηλώνουν δημόσια ότι όποια και αν είναι η επίδοσή τους τελικά θα πάρουν το πολυπόθητο χαρτί (απολυτήριο γυμνασίου-λυκείου) το οποίο θα τους βοηθήσει έπειτα στην επαγγελματική τους αποκατάσταση -με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Και κάποια στιγμή θα βρεθούμε "αντιμέτωποι" ως πολίτες, πελάτες ή καταναλωτές με όλους αυτούς.
Και κάτι άλλο: ο εκπαιδευτικός που θα παραλάβει έναν "αδύναμο" μαθητή μετά από 7-8 χρόνια σχολικής φοίτησης, προφανώς δεν είναι υπεύθυνος για την κατάσταση του μαθητή. Αυτό όμως σημαίνει ότι θα πρέπει να επιτρέψει λόγου χάρη να χορηγηθεί απολυτήριο γυμνασίου σε έναν αναλφάβητο μαθητή; Θα μου πεις ότι θα πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί μέσα στη χρονιά για να πάψει το παιδί να είναι σε αυτό το επίπεδο. Σύμφωνοι, αλλά και πάλι το αποτέλεσμα δεν είναι εγγυημένο...

Odysseas είπε...

Φίλε gazaka,

οι αντιδράσεις που αναφέρεις υπάρχουν από την Πρώτη Δημοτικού. Μ' αυτό τον τρόπο κρύβουν τη μειονεξία τους. Τι περίμενες να κάνουν; Να πανηγυρίζουν για την ανικανότητά τους να πάρουν το απολυτήριο; Το θέμα είναι πώς εμείς θα τους βοηθήσουμε. Φυσικά τα εμπόδια αυξάνονται εκθετικά με την πάροδο των χρόνων. Ας μην κοροϊδεύουμε όμως τους εαυτούς μας. Αυτό που κάνει το υπάρχον σύστημα είναι να τιμωρεί τους μαθητές για τα δικά του και όχι τα δικά τους λάθη.

Πέπε είπε...

Γεια σας κύριοι. Άργησα δύο μήνες, αλλά θα ήθελα παρά ταύτα να συμμετάσχω στη συζήτησή σας.

Ανήκω στους υποστηρικτές της θεωρίας των χαστουκιών. Αυτό δε σημαίνει ότι είναι οπωσδήποτε σωστή, είναι όμως αρκετά σοβαρή ώστε να μη δικαιολογούμαστε να την προσπερνάμε λέγοντας "με εκνευρίζει".

Ο σκοπός της δεν είναι να συνηθίσουμε τους μαθητές στο τσούξιμο του χαστουκιού, να τους καλλιεργήσουμε την ανοσία που πριν μια-δυο γενιές είχαν αναπτύξει οι μαθητές στα πραγματικά χαστούκια (πάρα πολλοί έχουν φάει τόσο ξύλο ώστε κυριολεκτικά δεν τους ένοιαζε πια!). Ο σκοπός της είναι αφενός να μάθεις να προβλέπεις από πού θα σου 'ρθει, ώστε να το αποφεύγεις, και αφετέρου να μάθεις να το προσπερνάς και να συνεχίζεις άπαξ και το φας.

Ως προς το πρώτο σκέλος: ο Γιάννης αναφέρεται στον καλό μαθητή που επίσης του επιφυλάσσονται χαστούκια. Δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι για όλους. Οι αρμοδιότητες του δασκάλου έχουν κάποια όρια. Στο τραγούδι, ο πιο καλός ο μαθητής πήρε μηδέν στη ζωή γιατί (όπως ισχυρίζεται) έφταιγε μια γυναίκα. Λυπάμαι για την περίπτωσή του αλλά, καταλάβετέ με, δεν μπορούσα να κάνω κάτι: ο έρωτας δε διδάσκεται στο σχολείο! Με πρόσχημα τα αρχαία, τα μαθηματικά κλπ. προσπαθούμε να τους διδάξουμε κάποιες βασικές αρχές της ζωής, όπως ότι τα αποτελέσματα επιτυγχάνονται και δεν πέφτουν από τον ουρανό. Το μαθητή που το έχει εμπεδώσει αυτό, το εφαρμόζει με επιτυχία, αλλά παρά ταύτα τρώει κάποια στιγμή ένα χαστούκι στη ζωή του για εντελώς άλλους λόγους, πώς μπορούσαμε να τον προφυλάξουμε;

Ως προς το δεύτερο σκέλος: ας δούμε λίγο πιο προσεκτικά τη χρήση της λέξης "χαστούκι". Ίσως δεν είναι πολύ καλοδιαλεγμένος όρος, και δημιουργεί λάθος συνειρμούς. Το να κοπεί ένας μαθητής, (υποτίθεται ότι) δεν είναι τιμωρία αλλά φυσική συνέπεια. Γιατί το ταυτίζουμε με τον εξευτελισμό και την αίσθηση αποτυχίας; Σ' ένα ποδοσφαιρικό αγώνα, ο χαμένος είναι και αποτυχημένος; Όχι βέβαια. Ούτε τιμωρημένος. Είναι απλά αυτός που έφαγε περισσότερα γκολ.

Όταν ένας μαθητής κόβεται, δεν τον πετάμε στα Τάρταρα. Μπορεί κάλλιστα να συνεχίσει να απολαύει της εκτίμησής μας, της αγάπης μας και της στήριξής μας. Και αν αυτό ακούγεται λίγο σοφιστεία για την περίπτωση του "κακού" μαθητή, ας θυμηθούμε τις περιπτώσεις των "απείθαρχων" μαθητών: μου έχουν τύχει παιδιά (σίγουρα και σε σας) που, επειδή δημιουργούν διαρκώς προβλήματα, με αναγκάζουν να ασχοληθώ μαζί τους τόσο ώστε αναπόφευκτα καταλήγουμε να δεθούμε και να αγαπηθούμε περισσότερο απ' όσο με κάποια "εύκολα" παιδιά που με έχουν λιγότερο ανάγκη. Με ταλαιπωρούν συνέχεια, τους ταλαιπωρώ κι εγώ, αλλά τελικά κάτι βγάζουμε από αυτό τον αγώνα. Και ο μαθητής που τον πετάγαν έξω τρεις φορές την ημέρα, όταν φτάσει κάποια στιγμή να μην τον πετάξουν έξω όλη την εβδομάδα, θα το νοιώσει ως κάτι πολύ σημαντικότερο απ' ό,τι εκείνος που δεν τον έχουν διώξει ποτέ. Και έτσι θα το νοιώσω κι εγώ, κι εκείνος το ξέρει. Και όταν, μετά το πέρας αυτής της ήρεμης εβδομάδας, ξαναμπλέξει σε κάποιο μπελά, είναι πολύ εύκολο να του καταδείξω ότι έχει κάνει σημαντική πρόοδο, τον καμαρώνω, έχει προχωρήσει πολύ στη λύση του προβλήματός του αλλά δεν έχει φτάσει ακόμη στο τέρμα. Λοιπόν, το ίδιο ισχύει και με τα παιδιά που δεν έχουν πρόβλημα στη συμπεριφορά αλλά στις επιδόσεις. Μπράβο, είσαι σπουδαίο παιδί, είμαι περήφανος για σένα, βέβαια αυτή τη φορά δεν τα κατάφερες, αλλά δεν πειράζει, και πάλι παιδί μου είσαι.

Το επιχείρημα "και σάμπως πόσα αρχαία θα μάθει σ' ένα καλοκαίρι;" δε μου λέει τίποτε. Τα αρχαία είναι παντάπασιν άχρηστα, όπως και όλα τα υπόλοιπα μαθήματα. Τα χρησιμοποιούμε απλώς ως μέσον για να τους μάθουμε άλλα, σημαντικότερα πράγματα. Και ποτέ κανένας άνθρωπος δεν έμαθε αρχαία σε κανέναν άλλο: μόνο μόνοι μας μαθαίνουμε, φτάνει κάποιος να μας έχει δείξει πώς γίνεται αυτό.

Κάτι άλλο: τα παιδιά έχουν ανάγκη να μας σέβονται, και ατομικά ως δασκάλους και συνολικά ως σχολείο και ως εκπαιδευτικό σύστημα. Χρειάζονται έναν αρχηγό, καθοδηγητή, έναν μεγάλο. Αν δεν τους εμπνέουμε αυτό το σεβασμό, αισθάνονται μόνοι τους και αβοήθητοι μέσα σε ένα κόσμο που δεν έχουν ακόμη μάθει πώς να τον χειρίζονται. Και ένα από τα στοιχεία που εμπνέουν αυτό το σεβασμό είναι η συνέπεια και η λελογισμένη αυστηρότητα. Αν τους πω "με δέκα και άνω περνάτε, με κάτω από δέκα κόβεστε" οφείλω να το εφαρμόσω, αλλιώς χάνω την αξιοπιστία μου. Αν πάλι τους πω "δεν πειράζει, περνάτε ούτως ή άλλως" τότε θίγω πολύ σοβαρά την αξιοπιστία του σχολικού συστήματος το οποίο υποτίθεται ότι υπηρετώ. Εγώ μπορεί να το θεωρώ πολύ ηλίθιο σύστημα, αλλά οι μαθητές δεν πρέπει ποτέ να υποψιαστούν τη γνώμη μου. Αρκεί να τους βοηθήσω να διαμορφώνουν ιδία γνώμη. Όταν θα έρθει η ώρα, θα το κρίνουν μόνοι τους. Αν όμως δουν ότι οι ίδιοι εμείς το απαξιώνουμε, δε θα κάτσουν να σκεφτούν πολλά πολλά, απλώς θα ενστερνιστούν αβασάνιστα την απαξίωσή μας.

Με όλα αυτά θέλω να πω ότι διαφωνώ με όποιον υποστηρίζει ότι κόβοντας ένα μαθητή δεν του λύνουμε κανένα πρόβλημα αλλά απλώς του προσθέτουμε κι άλλα.

Υπάρχει όμως κι ένα άλλο θέμα: γιατί να τον κόψω φέτος, αποδίδοντας στο φετινό του ελλιπές διάβασμα τα προβλήματα μιας ζωής, όπως το χαμηλό οικονομικό επίπεδο της οικογένειάς του, το ενδιαφέρον που του αρνήθηκαν οι δάσκαλοι πιο παλιά στο δημοτικό*, το ότι ενδεχομένως είναι μετανάστης με χίλιες δυο αντιξοότητες στο παρόν και το παρελθόν του κ.ο.κ.;

Δεν κάνω αυτό. Δε δαιμονοποιώ το ελλιπές διάβασμα, αθωώνοντας τις υπόλοιπες αιτίες. Απλώς ξεκινάω τώρα, έστω και καθυστερημένα, τη λύση που επί χρόνια αναβαλλόταν. Και φυσικά δεν περιορίζω τη λύση στην εύκολη απόφαση να τον κόψω, αυτό θα ήταν προκλητικά υποκριτικό. Μπορώ να δοκιμάσω χίλιους δυο τρόπους. Και αυτόν όμως.

Τέλος, ως προς το ότι στο τέλος θα τους περάσουμε το Σεπτέμβρη, εδώ δεν έχω να πω τίποτε. Κακώς τους περνάμε (εκτός φυσικά από κάποιους που τους περνάμε επαξίως), και δεν έχω καταλάβει ακόμη γιατί το κάνουμε. Λέγεται ότι υπάρχουν κάποιες τέτοιες εντολές από "πάνω". Δεν τις έχω δει γραμμένες.



............................
*Αμάν αυτοί οι δάσκαλοι! Όταν είσαι καθηγητής φταίνε οι δάσκαλοι. Υποθέτω ότι όταν είσαι δάσκαλος θα φταίνε οι νηπιαγωγοί και όταν είσαι νηπιαγωγός θα φταίνε οι γονείς. Πολύ εξυπηρετικό: πάρ' τον παπά!

Γιάννης είπε...

Πέπε, γεια σου!
Ας ξεκινήσω με την παρακάτω άποψή σου: "Αν τους πω "με δέκα και άνω περνάτε, με κάτω από δέκα κόβεστε" οφείλω να το εφαρμόσω, αλλιώς χάνω την αξιοπιστία μου. Αν πάλι τους πω "δεν πειράζει, περνάτε ούτως ή άλλως" τότε θίγω πολύ σοβαρά την αξιοπιστία του σχολικού συστήματος το οποίο υποτίθεται ότι υπηρετώ."

Δουλεύοντας τα 12 τελευταία χρόνια στο ίδιο σχολείο, οι μαθητές μου ήξεραν ότι δεν κόβω κανέναν. Μη νομίζεις ότι η ζωή τους ήταν πιο εύκολη. Στην αρχή πίστευαν ότι θα περάσουν μια χρονιά μέσα στην αδιαφορία, έλα όμως που σιγά σιγά συνήθιζαν στο όλο κλίμα και μετά από πολλές συζητήσεις, άρχιζαν να συμμετέχουν.

Δεν είναι απαραίτητη η "απειλή" για να συμμετέχει η να μη συμμετέχει κάποιος. Εξαρτάται από τους χειρισμούς μας. Δε λέω πως πάντα έχει θετικά αποτελέσματα η μέθοδος του να περνούν όλοι, αλλά είναι πολύ προτιμότερη, για μένα κυρίως, γιατί με κάνει να μη κρύβομαι πίσω από μια απειλή, να ψάχνω συνέχεια τρόπους για να κερδίσω τον κάθε μαθητή. Εξάλλου ούτε εγώ ούτε εσύ ούτε κανένας μας θέλει να τον απειλούν.

Εκείνο που λείπει από πολλούς μαθητές είναι η αναγνώριση. Αν συνειδητοποιήσουν ότι τους αναγνωρίζουμε και τους αποδεχόμαστε, ότι τους πιστεύουμε και τους εμπιστευόμαστε, τότε αρχίζουν να μας ακούν και αποφασίζουν να παίξουν το ρόλο τους ως μαθητές.

Αν μέχρι το τέλος της χρονιάς δεν το έχουν καταλάβει ή, για να το πω διαφορετικά, δεν τους πείσαμε για τις προθέσεις μας, τότε δεν έχει κανένα απολύτως νόημα αν θα μάθουν κάτι που θα το ξεχάσουν στην επόμενη βδομάδα. Άρα, δεν έχει νόημα να τους κόψουμε ή να μην τους κόψουμε. Εκπαίδευση δε σημαίνει αποστήθιση. Η εκπαίδευση είναι μια αέναη διαδικασία. Και τη διαδικασία δε τη μαθαίνεις με τις εξετάσεις.

Ανώνυμος είπε...

Γειά σας,

Έστω και καθυστερημένα θα μπω στην κουβέντα, να σας πω την άποψη ενός ανθρώπου που δεν είναι (ακόμα) εκπαιδευτικός Β βάθμιας εκπαίδευσης.

Κατ'αρχήν να σας πω απο ποια σκοπιά μιλάω. Τέλειωσα εδώ το Πανεπιστήμιο (ΕΚΠΑ), και έκανα μεταπτυχιακές σπουδές εδώ, μετά στο ETH Ζυρίχης, και πλέον είμαι ΥΔ πάλι στο ΕΚΠΑ. Θεωρώ λοιπόν όσον αφορά τις σπουδές μου, οτι πήγαν καλά, μιας και πέτυχα τους εκπαιδευτικούς μου σκοπούς, είμαι και σε θέση να κάνω έρευνα πάνω στην επιστήμη μου, αλλά και έχω μια βρει μια καλή δουλειά ώντας πραγματικά ανταγωνιστικός (με την έννοια του επιπέδου) σε σχέση με αρκετούς συναδέλφους μου.

Απο κει και πέρα, όταν ήμουν μεταπτυχιακός, είχα δουλέψει ως ωρομίσθιος σε γυμνάσιο, αλλά και σε φροντιστήριο, και ομολογώ οτι είναι οι καλύτερες δουλειές που έχω κάνει στη ζωή μου (είμαι πλέον 30 ετών). Γι αυτό και αν καταφέρω να περάσω στις προσεχείς εξετάσεις του ΑΣΕΠ, θα αφήσω την τωρινή δουλειά μου(παρότι οι απολαβές θα είναι σίγουρα χαμηλότερες).

Έκανα διάφορες παρατηρήσεις ως μαθητής, που πολλοί μου λέγαν οτι με τα χρόνια θα αλλάζανε, αλλά δεν συνέβη καθόλου αυτό. Αρχικά σχετικά με το σχολείο και το ρόλο της βαθμολογίας: πραγματικά εκτός απο την περίπτωση οπου απαιτείται κάποια κατάταξη μεταξύ των μαθητών (απολυτήριες/πανελλήνιες εξετάσεις, διαγωνίσματα μέσα στη χρονιά αυτών των εξετάσεων για να ξέρουν οι μαθητές που κινούνται) οι βαθμολογία (εκτός των διαγωνισμάτων) είναι απολύτως "άχρηστη" απο άποψη εκπαιδευτικής διαδικασίας. Το ίδιο και οι παραπομπές σε Σεπτέμβρη, το ίδιο και οι επαναλήψεις του έτους αν γίνονται με το ζόρι. Ο κάθε μαθητής απο το δημοτικό και μετά, και ειδικά όσο μεγαλύτερος είναι, μπορεί μόνος του ή σε συνεργασία με την οικογένεια του να αποφασίσει τι επίπεδο θέλει να έχει σε κάθε μάθημα και πόσο θέλει να ασχοληθεί με αυτό. Ο εκπαιδευτικός αρκει να τον ενημερώσει για το επίπεδο του, τις συνέπειες αργότερα (συνέπειες αληθινές έξω απο το σχολείο, στην αληθινή ζωή, δηλαδή καθημερινότητα, οικονομική κατάσταση, ποιότητα ζωής, επαγγελματικοί στόχοι κτλ) και να τον βοηθήσει με όποιο τρόπο μπορεί αν θέλει ο μαθητής να βελτιώσει το επίπεδο του. Δεν χρειάζεται κανένας να μάθει τίποτα με το ζόρι, δεν χρειάζεται κανένας "αρχηγό" και "σεβασμό" που προέρχεται απο το φόβο μη μείνει στην ίδια τάξη. Σεβασμό χρειάζεται ένα πράγμα μόνο: το τι κερδίζουμε και πόσο σημαντική είναι στη ζωή μας η εκπαίδευση. Καθοδήγηση ναι, αρχηγία, μόνο ο εαυτός του καθενός, και η οικογένεια του σε μικρότερες ηλικίες, μπορεί να προσφέρει.

Εγώ πχ δεν θέλησα ποτέ να μάθω αρχαία, αλλά και να ασχοληθώ με διάφορα άλλα μαθήματα (πχ λογοτεχνία του σχολείου, θρησκευτικά, Ιστορία του σχολείου, και πολλά άλλα). Αντί γι αυτό ασχολήθηκα με τη μουσική, διάβασα λογοτεχνία, οικονομικά, πληροφορική και γλωσσολογία, και έριξα και βάρος σε μαθήματα που με ενδιαφέρανε (φυσικομαθηματικά). Άλλοι επίσης, ασχοληθήκανε πολύ με τον αθλητισμό, με διάφορα χόμπι, με ερωτικές σχέσεις, ή και εργασία σε αντικείμενο το οποίο ξέραν οτι θα ακολουθούσαν αργότερα (πχ φίλος είναι χασάπης σε μαγαζί που κληρονόμησε απο τον πατέρα του, άλλος είναι βιοτέχνης κτλ). Ότι ενδιαφέρει τον καθένα και όπως πιστεύει οτι θα είναι πιο ευτυχισμένος. Ο καθηγητής αρκει να του δείξει τις δυνατότητες και ποια είναι η "χαμένη ευκαιρία", απο κει και πέρα αποφασίζει ο μαθητής.

Δεν βλέπω τον λόγο να πρήζω κανέναν να μάθει κάτι που για μένα είναι σημαντικό, με το ζόρι. Εγώ αν τελικά γίνω εκπαιδευτικός, θέλω να προσφέρω καθοδήγηση και τίποτα άλλο, απο κει και πέρα αν πχ στην ώρα μου θέλει κάποιος να κοιμάται, να διαβάζει κάτι άλλο, ή να σκέφτεται οτιδήποτε (αρκεί να μην ενοχλεί αυτούς που θέλουν να ασχοληθούν) και να μην μάθει τίποτα απο το μάθημα μου, είναι απολύτως δικαίωμα του. Κακώς χρησιμοποιούνται οι βαθμοί ως οτιδήποτε άλλο παρά μέσο πληροφόρησης επιπέδου για τον μαθητή και τους γονείς (αρχηγία, αυστηρότητα, παραπομπές για Σεπτέμβρη, επαναλήψεις χρονιάς αν κάποιος δεν θέλει να μπει σε αυτή τη διαδικασία, κτλ). Ακόμα και οι απουσίες, αν υπάρχει άδεια απο το γονέα έπρεπε να είναι απεριόριστες.

Πήγα σχολείο σε άθλια γειτονιά, και πραγματικά σε όλο το γυμνάσιο πρέπει να πήγα περίπου 15 μήνες σχολείο (καταλήψεις). Στο λύκειο, σε άλλο σχολείο, παρακολουθούσα στα μαθήματα που με ενδιαφέρανε, και στα υπόλοιπα (σε συνενόηση και με τους γονείς μου) ασχολιόμουνα με τα θέματα που ενδιαφέραν εμένα (φυσικά εξαντλούσα και όλες τις απουσίες μου) υπο την ανοχή των καθηγητών μου εκτός απο ελάχιστους. Τα παραπάνω με βοηθήσανε 1) να μορφωθώ χωρίς να χάσω χρόνο με ειδικευμένα ή και ανούσια (για μένα) θέματα 2) να πετύχω στη ζωή μου στους τομείς που εμένα ενδιαφέρουνε ( πρώτα πρώτα, δεν νομίζω να πέρναγα ποτέ στη σχολή μου χωρίς απίστευτους κόπους, αν ασχολιόμουνα με τα σχολικά μαθήματα) 3) να μην σπαταλήσω ανώφελα και άλλο χρόνο στη ζωή μου, εκτος απο αυτόν του στρατού και της ξεκούρασης.



Για κάτι άλλο εκτός από λόγια και ατέρμονες συζητήσεις στον ιστοχώρο μου

"Ελληνικός Πολιτισμός"

Κάθε συνεργασία είναι καλοδεχούμενη!