21.2.09

Η έκθεση

Και να που έσκασε και η πρώτη απόφαση του νέου υπουργού: Μειώνεται κατά δέκα μονάδες η βαθμολόγηση της "έκθεσης"...

Όπως ήταν αναμενόμενο, ένα μεγάλο μέρος των συναδέλφων - κυρίως μη φιλολόγων αλλά και κάποιων λίγων φιλολόγων - το βρήκε θετικό, ενώ η πλειοψηφία των φιλολόγων άρχισε να ακονίζει τα μαχαίρια της, έσφιξε τις γροθιές της και άρχισε τις ρητορείες για τη γλώσσα που χάνεται, για την εκφραστική ικανότητα των μαθητών που υποβαθμίζεται κ.τ.λ.

Υπάρχουν μια σειρά από ερωτήματα που σχετίζονται τόσο με το χρόνο και τον τρόπο λήψης της απόφασης όσο και με την ίδια την "έκθεση" ως εξεταζόμενο μάθημα για την εισαγωγή στα ΑΕΙ και ΤΕΙ.

1. Η απόφαση αυτή του υπουργού έχει σχέση με την tabula rasa ή όχι;
  • Αν ναι, έγινε κάποιος διάλογος από μηδενική βάση;
2. Να υποθέσω ότι γνωμοδότησε γι' αυτήν κάποιος φορέας, π.χ. το παιδαγωγικό ινστιτούτο ;

3. Πρέπει να εξετάζονται οι μαθητές στην παραγωγή κειμένου;
  • Το ερώτημα δεν είναι καινούργιο. Συζητείται εδώ και πολλά χρόνια. Απλώς, κανείς δεν τολμάει να πει ξεκάθαρα ότι η έκθεση είναι περιττή ως εξέταση για τους υποψηφίους των μη φιλολογικών σχολών.
  • Μήπως αποδεικνύει κάτι διαφορετικό η πετυχημένη παραγωγή κειμένου;
  • Εξαρτάται η γνώση των μαθηματικών, της χημείας, της φυσικής, της βιολογίας από την παραγωγή κειμένου σχετικό με την παράδοση, το διάλογο...;
4. Πρέπει η παραγωγή κειμένου να περιορίζεται μόνο στην περίληψη και στην έκθεση ιδεών για καθετί το επιστητό;
  • Γιατί είναι σημαντικό να γράφει κανείς μόνο ψευτοδοκιμιακού τύπου κείμενα; Η περιγραφή, η αφήγηση δεν είναι είδη λόγου; Αν είναι, γιατί αποκλείονται;
  • Μήπως η περιγραφή είναι ίσως πιο σημαντική από το δοκίμιο για έναν υποψήφιο της ιατρικής ή της φυσικομαθηματικής;
5. Είναι λογικό με τα εφόδια που δίνει μ ό ν ο το σχολείο να γράψει ποιοτικό κείμενο ένας μαθητής;
  • Υπάρχει κανείς που να πιστεύει ότι αν δεν πήγαιναν οι υποψήφιοι στα φροντιστήρια, όπου γράφουν καμιά τριανταριά κείμενα, θα ήταν άξιοι και ικανοί να μάθουν να γράφουν μόνο με τα 4 ή 5 ή 6 κείμενα που γράφουν στο σχολείο;
6. Είναι διδακτή η παραγωγή κειμένου;
  • Έχουμε απαντήσει θετικά στο ερώτημα εδώ και χρόνια, γι' αυτό και τα νέα βιβλία είναι προσανατολισμένα σ' αυτό το στόχο.
7. Είναι διδακτή η αξιολόγηση ενός γραπτού κειμένου;
  • Εδώ ερχόμαστε στο ζήτημα των ζητημάτων. Αν είναι η διδακτή η παραγωγή, τότε είναι διδακτή και η αξιολόγηση. Αυτό είναι ξεκαθαρισμένο στη διεθνή βιβλιογραφία, όμως το αντιπαρέρχεται επίμονα ένα μεγάλο μέρος των φιλολόγων καθώς αρνείται κάθε μεθοδική αξιολόγηση με βάση κάποια κριτήρια.
  • Και στην ελληνική άλλωστε βιβλιογραφία υπάρχουν εξαιρετικές δουλειές (δες εδώ), που αποδεικνύουν:
  • α) ότι είναι δυνατή η αντικειμενική αξιολόγηση ενός κειμένου με βάση προκαθορισμένα κριτήρια, π.χ. ορθογραφία, σύνταξη, δομή, επικοινωνιακό πλαίσιο κ.τ.λ.,
  • β) ότι όπου εφαρμόστηκε η αξιολόγηση έδινε σχεδόν τα ίδια αποτελέσματα, με ελάχιστη βαθμολογική απόκλιση,
  • γ) ότι βοηθάει κυρίως τους μαθητές, γιατί τους δείχνει εύκολα και γρήγορα τα σημεία στα οποία κάνουν λάθη, άρα τα σημεία που θα πρέπει να διορθώσουν,
  • δ) ότι μεγάλο μέρος των φιλολόγων βαθμολογεί με βάση υποκειμενικά και ακαθόριστα κριτήρια. Άλλωστε, το βλέπουμε στα αποτελέσματα των πανελληνίων: 35 μόρια ο α' βαθμολογητής, 85 μόρια ο β'!
Το ζήτημα της παραγωγής κειμένου είναι τεράστιο!
Το εκπαιδευτικό μας σύστημα θεωρητικά αναγνωρίζει τη σημασία του.
Στην πράξη το έχει γραμμένο στα παλιά του τα παπούτσια.
Αρκεί να δει κανείς τα βιβλία της γλώσσας: 9 διδακτικές ώρες μιας ενότητας για όλα τα άλλα, 1 ώρα για παραγωγή κειμένου.

Τέλος, μια απορία: αν καταργηθούν οι εξετάσεις, και οι απόφοιτοι του Λυκείου εγγράφονται στο Πανεπιστήμιο αμέσως, τότε τι θα έχει να πει η Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων και όλοι όσοι τάσσονται υπέρ της έκθεσης ως μάθημα που εξετάζεται για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση;

14 σχόλια:

Odysseas είπε...

Γιάννη, όταν γράφεις

"Απλώς, κανείς δεν τολμάει να πει ξεκάθαρα ότι η έκθεση είναι περιττή ως εξέταση για τους υποψηφίους των μη φιλολογικών σχολών. "

εννοείς το σημερινό τρόπο διδασκαλίας ή γενικά την παραγωγή γραπτού λόγου;

Γιάννης είπε...

Δε μένω στο απαράδεκτο σημερινό σύστημα, αλλά γενικά στην παραγωγή λόγου.

Odysseas είπε...

Δηλαδή, για να το καταλάβω, πιστεύεις πως η παραγωγή γραπτού λόγου είναι άχρηστη στους υποψηφίους των μη φιλολογικών σχολών;

Γιάννης είπε...

Θα ήθελα να βάλω και τους υποψηφίους των φιλολογικών, φοβάμαι όμως τα εγκεφαλικά...

Odysseas είπε...

Με εκπλήσσει αυτή σου η άποψη, καθώς από την εμπειρία μου στο Δημοτικό τείνω να καταλήξω στο ακριβώς αντίθετο συμπέρασμα. Δηλαδή πως η παραγωγή γραπτού λόγου, η ικανότητα αποτύπωσης στο χαρτί των σκέψεων, των συναισθημάτων, των αξιών κάποιου, διαχέεται σ' όλο το αναλυτικό πρόγραμμα. Δίχως συστηματική άσκηση, επαναλαμβάνω σ' όλα τα μαθήματα, τα παιδιά αδυνατούν να εκφράσουν με ακρίβεια αυτό που υπάρχει στο νου τους.

Επομένως η ερώτησή μου είναι η εξής: Πώς, στην ευχή του θεού, κατέληξες σ' αυτό το συμπέρασμα;

Γιάννης είπε...

Όσο κι αν σου φανεί περίεργο, φίλτατε Οδυσσέα, κατέληξα σ' αυτό το συμπέρασμα ακολουθώντας ακριβώς τη δική σου συλλογιστική!

Αφού η παραγωγή κειμένου ενυπάρχει σ' όλα τα μαθήματα, τότε προς τι η ιδιαίτερη εξέταση;

Ακόμη, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη να εξαναγκάζεται κάποιος υποψήφιος να μη σπουδάζει τη σχολή που θέλει, αφού εξαιτίας ενός κακού βαθμού στην έκθεση πέρασε σε μια άλλη σχολή;

Τέλος, με ποια λογική ο υποψήφιος με 18άρια στα Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία και 03 στην έκθεση να μην περάσει στο Μαθηματικό, και να περάσει κάποιος με 14άρια;

Odysseas είπε...

Συμφωνώ με το τελευταίο σου σχόλιο. Βεβαίως σου επισημαίνω τον κίνδυνο πως οι περισσότεροι καθηγητές αυτή τη στιγμή αγνοούν τη διδακτική παραγωγής και κατανόησης του γραπτού λόγου. Επομένως αν καταργηθεί η παραγωγή γραπτού λόγου σαν αυτοτελές μάθημα, μάλλον θα έχουμε χειρότερα αποτελέσματα.

Γιάννης είπε...

Να συμφωνήσω κι εγώ με τη σειρά μου ότι οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί αγνοούν τη διδακτική της κατανόησης και παραγωγής λόγου.

Φυσικά δεν είμαι της άποψης να καταργηθεί ως αυτοτελές μάθημα· απεναντίας θα πρέπει να αναδιοργανωθεί και να αναδιοργανωθούμε κι εμείς.

Νομίζω πως θα συμφωνείς ότι σε πολλές περιπτώσεις γίνεται κακή διαχείριση του διδακτικού χρόνου, εμπλέκονται πολλά διδακτικά αντικείμενα όχι και τόσο αναγκαία, με αποτέλεσμα να έχουμε μαθητές που δεν καταλαβαίνουν τι διαβάζουν ούτε μπορούν να γράψουν μια παράγραφο, μπορεί όμως να ξέρουν απέξω κι ανακατωτά τα μέρη του λόγου.

Η κατανόηση και η παραγωγή είναι αυτές που θα μας δώσουν μαθητές στη Γ' Λυκείου να διαβάζουν Βιολογία, Ιστορία, Φυσική και να καταλαβαίνουν τι διαβάζουν!

as eon είπε...

Να παρέμβω στο διάλογό σας.

Ναι η "έκθεση" η γλώσσα διαδιαχέεται σε όλα τα μαθήματα. Δεν είναι μόνο οι δύο ώρες, κατά τις οποίες μελετάται συγκεκριμένα. Είναι κάθε στιγμή που ο μαθητής ακούει, διαβάζει, μιλά και γράφει.

Να σταθώ σε παραδείγματα. Όταν ο μαθητής ακούει «κακά» ελληνικά, όταν ο μαθητής διαβάζει, και πολλές φορές αποστηθίζει, «κακά» ελληνικά σε πλήθος σχολικά βιβλία, τότε είναι αποτελεσματικές δύο ώρες για τη διδασκαλία της γλώσσας.

Ακόμα, όταν ο μαθητής διδάσκεται «άσκοπα» σύμβολα, στα μαθηματικά, στη φυσική κλπ, που αντικαθιστούν τις λέξεις και τη γλώσσα, είναι γλωσσικό ζήτημα.

Αν θέλαμε να είμαστε ουσιαστικοί, θα έπρεπε να διδάσκουμε και να ζητάμε και «άποψη» για την επιστήμη και όχι μόνο επιστήμη. Μαθηματικός, φυσικός κλπ δεν είναι αυτός που απλώς λύνει ασκήσεις. Είναι κυρίως αυτός που έχει «άποψη» για τη επιστήμη του. Όχι βέβαια με την έννοια μιας "σωστής" απάντησης, αλλά ως ικανότητα διατύπωσης γνώμης.

Αυτή είναι η ουσία της «έκθεσης» και έτσι, στα πλαίσια των άλλων μαθημάτων έχει νόημα.

Αλλά, καληνύχτα μας

dapnipako είπε...

Νομιζω οτι τωρα καταλαβαινω την αξια της εκθεσης ως μαθημα! Να μαθουμε να γραφουμε γρηγορα, οργανωμενα και με ωραιο λεξιλογιο κειμενα. Και εκτος απο παραθεση αποψεων, να ξερουμε να παραθετουμε και σωστα επιχειρηματα. Αυτο ειναι σημαντικο κατα τη γνωμη μου είτε σπουδαζει καποιος φιλολογια, ειτε βιολογια και μαθηματικα, ειτε δουλεψει ως γιατρος και δικηγορος ειτε ως μαναβης. Η επικοινωνια, η γραπτη παντα ειναι χρησιμη και ποτε δεν ξερουμε ποτε θα μας χρειαστει.

Χριστίνα Π είπε...

Χαιρετώ την παρέα!
...επειδή τα ερωτήματα είναι καυτά αλλά πολλά, θα προσπαθήσω χωρίς εισαγωγές να καταγράψω σύντομα τις σκέψεις μου σε κάθένα αριθμητικά:
1. Ναι, η απόφαση ήταν προφανώς προεκλογικό πυροτέχνημα, λάϊκίστικο και "δήθεν", που υποτίθεται ότι ευνοεί όσους μαθητές δεν τα καταφέρνουν στην παραγωγή λόγου. Δε νομίζω ότι προηγήθηκε διάλογος.
3. Αν δεχτεί κανείς την ύπαρξη εξετάσεων, ναι, νομίζω ναι, πρέπει να εξετάζονται σ' ένα κείμενο όπου να διατυπώνουν τη δική τους σκέψη-κρίση, με δική τους δομή κλπ. Δε συμφωνώ καθόλου ότι η έκθεση είναι μάθημα που αφορά μόνο τις θεωρητικές σχολές. Ελέγχεται η συγκρότηση η καλλιέργεια και η γλωσσική και ΛΟΓΙΚΗ επάρκεια του μαθητή, κριτήριο απαραίτητο για όλες τις σχολές. Αυτά δεν μπορούν να ελεγχθούν πάνω σ' ένα ειδικό αντικείμενο, όπου -κακώς βέβαια, εδώ θα συμφωνήσω με τον ας εων- η γνώση είναι δεδομένη (δεν ελέγχεται δηλαδή, δυστυχώς, η κριτική ικανότητα, ενώ θα' πρεπε.
4. Η περίληψη ελέγχει την ικανότητα αφαίρεσης και πύκνωσης, η παραγωγή λόγου αντίθετα, τηn ικανότητα ανάπτυξης. Και οι δυο δεξιότητες είναι απαραίτητες για οποιονδήποτε επιστήμονα.

Η αφήγηση και η περιγραφή άπτονται της τέχνης, δεν ασκούν τον λόγο της κυριολεξίας και της πειθούς. Η γλώσσα της πειθούς δεν είναι μόνο γλώσσα αλλά και ΛΟΓΟΣ, δηλαδή εδώ φαίνεται -κανονικά- η ικανότητα τεκμηρίωσης και η συγκρότηση του μαθητή, ακόμα κι αν το θέμα είναι για τ' ανάθεμα (πράγμα σύνηθες).
5. Ασφαλώς δεν αρκεί το σχολείο! Πέρα από τα φροντιστήρια, επιρροή στη σκέψη των μαθητών ασκούν: οι εφημερίδες που δε διαβάζει, τα περιοδικά που δε διαβάζει, οι διάλογοι που δεν κάνει, κλπ. Το σχολείο, έτσι όπως διδάσκεται το μάθημα και με τους περοιορισμούς που υπάρχουν, δεν κάνει τίποτα! όταν πονάει το κεφάλι όμως δεν το κόβεις!
6. Ναι, φυσικά διδάσκεται η λογική , η σκέψη, η κρίση και η έκφρασή της. Για την ακρίβεια, καλλιεργείται.
&. Συμφωνώ με όσα γράφεις, και με τον τρόπο που τα γράφεις.

Δεν έχω διαβάσει βιβλιογραφίες. Μιλάω με την πείρα 25 χρόνων, κατά κύριο λόγο σε λύκεια, και μάλιστα στην Γ'Λυκείου. ΜΙλάω με το μεράκι ενός ανθρώπου που αγαπάει να σκέφτεται, να μοιράζει τις σκέψεις του και να κάνει διάλογο.

Η γνώμη μου είναι ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση είναι α- νόητη, (κάτι σα "όλα τα' χε η Μαριορή ο φερετζές της έλειπε") και ότι βασικά βρήκαν πολλοί την ευκαιρία να εκφράσουν μια συντεχνιακή αντιπαλότητα κατά των φιλολόγων.

daflek είπε...

Καλησπέρα σας
Σκέφτομαι ότι αποτελεί εύκολη λύση η κατάργηση της έκθεσης. Και βεβαίως με την τωρινή της μορφή πρέπει να καταργηθεί.
Αν όμως αντί για τη "ριζική εκτομή" αποφασίσουμε να αγγίξουμε το πρόβλημα που είναι πολύπλοκο -διότι κάθε πρόταση ανοίγει πλήθος ζητημάτων-, μήπως είναι καλύτερα;
Πρόχειρες, λοιπόν, σχεδόν συνθηματικές σκέψεις: ανανέωση της διδακτικής
εμπλουτισμός με διάφορους τύπους κειμένων (και μάλιστα σύγχρονων, κοντινών ,στα προβλήματα, στις εμπειρίες και στην έκφραση της εποχής), σύνδεση με τη λογοτεχνία, δυνατότητα επιλογής από διαφορετικά θέματα (ώστε το θέμα που θα επιλέξει ο μαθητής να είναι κοντά στα ενδιαφέροντά του), κατάργηση του βερμπαλισμού, του "λογιωτατισμού", της μεταμφίεσης του νεανικού λόγου, προβληματισμός και υπευθυνότητα των καθηγητών -αξιολογητών, διαμόρφωση -κατά το δυνατόν-κοινών κριτηρίων....
Ιδού μερικές σκέψεις και συγχωρήστε μου την τηλεγραφική διατύπωση
Σας ευχαριστώ

gyristroula2 είπε...

Πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση και λυπάμαι που άργησα να την πάρω είδηση.
Ναι, η αλλαγή αυτή στον τρόπο εξέτασης έγινε "εν αιθρία", αλλά ήρθε ως φυσιολογική συνέπεια ενός χρονίζοντος προβλήματος, των απαράδεκτων διαφορών στη βαθμολόγηση της έκθεσης στις πανελλήνιες, που συνιστούν απόδειξη ότι το μάθημα βαθμολογείται αυθαίρετα, όχι απλώς υποκειμενικά, και καταδικάζει, εξίσου αυθαίρετα, πολλά παιδιά που αξίζουν να μην επιτύχουν στη σχολή που ονειρεύονται.
Και μια και δεν μπήκαμε στον κόπο εμείς οι φιλόλογοι, τόσα χρόνια, να προστατέψουμε το επιστημονικό μας κύρος και τους μαθητές μας, θεσπίζοντας μέσω των επιστημονικών μας ενώσεων και των πανεπιστημιακών σχολών αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης, αλλά και σωστής διδασκαλίας της παραγωγής κειμένου, όπως έχουν κατακτήσει όλες οι προηγμένες χώρες, τώρα τι ωφελεί να διαμαρτυρόμαστε;

ΦΩΚΑΣ είπε...

http://fokas2000hotmailcom.blogspot.com/



Για κάτι άλλο εκτός από λόγια και ατέρμονες συζητήσεις στον ιστοχώρο μου

"Ελληνικός Πολιτισμός"

Κάθε συνεργασία είναι καλοδεχούμενη!