26.4.09

Ένα από τα μεγάλα προβλήματα της παραγωγής κειμένου ως εξεταζόμενου μαθήματος στις πανελλαδικές εξετάσεις είναι η αξιολόγηση. Από τότε που κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά τα βιβλία της Έκθεσης-Έκφρασης στο Λύκειο, είχαν δοθεί οδηγίες για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αξιολογείται το κάθε κείμενο. Οι οδηγίες αυτές, βέβαια, δεν είχαν υποχρεωτικό χαρακτήρα κι έτσι έμειναν κενό γράμμα. Όσοι τις μελέτησαν και ενδιαφέρθηκαν να αναθεωρήσουν τον τρόπο αξιολόγησης που εφάρμοζαν, είδαν τα θετικά αποτελέσματα μιας ολοκληρωμένης αξιολόγησης από τις επιπτώσεις που είχαν στα παραγόμενα από τους μαθητές κείμενα. Οι πολλοί όμως, αγρόν ηγόρασαν.

Το δυστύχημα είναι ότι ποτέ οι διορθωτές στις πανελλήνιες δεν ενημερώθηκαν, δεν επιμορφώθηκαν, δεν ελέγχθηκαν συστηματικά για τον τρόπο με τον οποίο βαθμολογούν. Έτσι, έχουμε τις τεράστιες βαθμολογικές αποκλίσεις που παρατηρούνται κάθε χρόνο.

Το Υπουργείο από τη μεριά του απλώς στέλνει οδηγίες!
Αντιγράφω από τις "Οδηγίες για την αξιολόγηση της παραγωγής κειμένου στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας του ΓΕΛ και του ΕΠΑ.Λ. "

1. Το περιεχόμενο του παραγόμενου κειμένου αξιολογείται με είκοσι (20) μονάδες. Κριτήρια για την αξιολόγηση του περιεχομένου είναι: η συνάφεια των εκτιθέμενων σκέψεων με τα ζητούμενα του θέματος, η επαρκής τεκμηρίωση των σκέψεων με την παράθεση κατάλληλων επιχειρημάτων, η ανάπτυξη όλων των θεματικών κέντρων, η πρωτοτυπία των ιδεών, ο βαθμός επίτευξης του στόχου που επιδιώκεται με το παραγόμενο κείμενο κ.ά.

2. Η έκφραση/μορφή του κειμένου αξιολογείται με δώδεκα (12) μονάδες. Τα κριτήρια για την αξιολόγηση της έκφρασης είναι η σαφής και ακριβής διατύπωση, ο λεκτικός και εκφραστικός πλούτος, η επιλογή της κατάλληλης γλωσσικής ποικιλίας ανάλογα με το είδος του παραγόμενου κειμένου, η τήρηση των μορφοσυντακτικών κανόνων, η ορθογραφία και η σωστή χρήση των σημείων στίξης κ.ά.

3. Η δομή/διάρθρωση του κειμένου αξιολογείται με οκτώ (8) μονάδες. Τα κριτήρια για την αξιολόγηση της δομής είναι η λογική αλληλουχία των νοημάτων, η συνοχή του κειμένου (ομαλή σύνδεση προτάσεων, παραγράφων και ευρύτερων μερών του κειμένου), η ένταξη του παραγόμενου λόγου στο ζητούμενο επικοινωνιακό πλαίσιο κ.ά.

Είναι προφανές ότι, σε συνδυασμό με την εκτίμηση των επιμέρους στοιχείων (περιεχομένου, έκφρασης και δομής), είναι αναγκαία η συνολική θεώρηση του παραχθέντος κειμένου, πριν από την τελική αξιολόγησή του…»


Ακόμη όμως κι αυτές οι οδηγίες είναι γενικόλογες. Ας δούμε το δεύτερο κριτήριο. Μεταξύ άλλων περιλαμβάνει την ορθογραφία. Έτσι γενικά και αόριστα. Ορθογραφικό λάθος είναι να γράψεις την κατάληξη του ρήματος με -ο- ή με -η-· ορθογραφικό λάθος είναι και ένα λάθος στο θέμα του ρήματος, π.χ. τελειώνο, τελιώνω. Ποιο από τα δύο λάθη είναι σημαντικότερο; Με ποιο βαθμό θα βαθμολογηθούν και τα δύο; Το λάθος της κατάληξης δείχνει άγνοια βασικών κανόνων της ορθογραφίας. Το λάθος στο θέμα δείχνει απλώς άγνοια της ορθογραφίας της συγκεκριμένης λέξης. Είναι ισοδύναμα; Σαφώς όχι. Όμως η ασάφεια των οδηγιών του υπουργείου θα οδηγήσει να θεωρήσουμε και τα δυο λάθη ως ισοδύναμα.

Να μείνουμε μια στιγμή και σ' ένα επιμέρους στοιχείο του τρίτου κριτηρίου· την ένταξη του παραγόμενου λόγου στο ζητούμενο επικοινωνιακό πλαίσιο. Έστω ότι στο θέμα ορίζεται ως επικοινωνιακό πλαίσιο μια επιστολή προς κάποιο φίλο. Αν είναι έτσι, τότε η έκφραση "δικέ μου, έπαθα μεγάλη πλάκα" είναι σωστή, αφού το επικοινωνιακό πλαίσιο την επιτρέπει. Πόσοι όμως βαθμολογητές θα τη δεχτούν ως σωστή. Συνηθισμένοι οι περισσότεροι στο στείρο βερμπαλισμό, θα την απορρίψουν χωρίς δεύτερη κουβέντα, κρίνοντάς την ως ακατάλληλη. Ταυτόχρονα θα επηρεαστεί η κρίση τους και για το πρώτο κριτήριο "λεκτικός και εκφραστικός πλούτος" αφού θα θεωρήσουν ότι ο μαθητής δεν έχει τον κατάλληλο λεκτικό και εκραστικό πλούτο! Με τι βαθμό τελικά θα βαθμολογήσουν το κείμενο; Θα οφείλεται σε λάθος του μαθητή ή σε άγνοια - λάθος του εξεταστή;

Μ' αυτές και με τούτες τις αστειότητες και προχειρότητες αντιμετωπίζεται τόσα χρόνια η έκθεση.
Τι θα πρέπει να γίνει:
α) να καταργηθεί από τα εξεταζόμενα μαθήματα.
β) αν δεν καταργηθεί, να γίνει συστηματική επιμόρφωση όλων όσων εμπλέκονται στη διδασκαλία και στην αξιολόγηση της παραγωγής κειμένου.

Τι θα γίνει απ' αυτά;
Τίποτα απολύτως.
Γιατί;
Γιατί "εδώ είναι Βαλκάνια δεν είναι παίξε γέλασε", γιατί μ' αυτά και μ' εκείνα "ήμουνα νιος και γέρασα και τα μαλλιά μου άσπρισαν"



6 σχόλια:

Διονύσης Μάνεσης είπε...

Πράγματι, Γιάννη, οι οδηγίες ακόμα και στους βαθμολογητές των πανελλαδικών, είναι ελλιπείς και ασαφείς. Όχι μόνο δεν αναφέρεται πουθενά τι βαθμολογείται και πόσο ( που, δυστυχώς, από τη στιγμή που δεχόμαστε τη βαθμολόγηση σ' αυτού του είδους την εξέταση, πρέπει και να υπάρχουν και τέτοιου είδους οδηγίες), αλλά πολλές φορές ούτε καν κατευθύνσεις δε δίνονται.
Τόσο στα θέματα που θίγεις ( π.χ επικοινωνιακό πλαίσιο) όσο και σε άλλα, σημαντικά ή ασήμαντα (π.χ αριθμός λέξεων περίληψης-κειμένου)

Όμως, όπως λες κι εσύ, ήμουνα νιος και γέρασα...Δυστυχώς η παρατεταμένη ανικανότητα/αδιαφορία/αδυναμία των υπευθύνων κάποτε κουράζει. Και κουράζει πολύ. Υπάρχουν συνάδελφοι στο λύκειο που συνειδητά επιλέγουν να μη διδάσκουν μαθήματα κατευθύνσεων, μόνο και μόνο για να μη σύρονται στη διαδικασία της βαθμολόγησης.
Πίκρα...

gyristroula2 είπε...

Συμφωνώ και με το περιεχόμενο της ανάρτησης και με το σχόλιο. Αν όμως περιμένουμε από τους εκάστοτε γραφειοκράτες του Υπουργείου να εξειδικεύσουν κριτήρια αξιολόγησης του γραπτού λόγου, θα μείνουμε στο περίμενε. Άλλοι οφείλουν να το κάνουν αυτό- όφειλαν μάλλον εδώ και χρόνια που πλήττεται το κύρος του κλάδου μας- η ΠΕΦ, το επιστημονικό μας σωματείο σε συνεργασία με τις φιλοσοφικές σχολές.
Τώρα έχουμε φτάσει στο σημείο να μιλάμε για κατάργηση της έκθεσης από τις εξετάσεις! Με άλλα λόγια πρωτοτυπούμε παγκοσμίως, αφού αφαιρούμε από τα εξεταζόμενα μαθήματα, αυτό που διδάσκουμε επί 12 χρόνια, και που είναι ο απώτερος στόχος και άλλων μαθημάτων,εκτός της Νεοελληνικής Γλώσσας, την παραγωγή κειμένου.
Έτσι, αποστρέφουμε το πρόσωπο από την πιο κραυγαλέα ένδειξη αποτυχίας του όλου εκπαιδευτικού συστήματος, και ημών των ιδίων, την αδυναμία μας να διδάξουμε αποτελεσματικά στους μαθητές μας το γραπτό λόγο στη μητρική τους γλώσσα. (Ας μη μιλήσουμε για αλλοδαπούς.)

as eon είπε...

Αναγνωρίζω την ουσία του προβληματισμού και συμφωνώ. Αναγνωρίζω τις καλές προθέσεις και συμφωνώ.

Όμως,
τα συμπεράσματα είναι βιαστικά και αστήριχτα.
Εξηγώ.
Στο σκεπτικό σχετικά με την έκθεση στις πανελλαδικές αγνοούνται οι σημαντικότεροι παράγοντες, δηλαδή:

1. οι κατευθύνσεις που επιβάλλει η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΠΘ και η λειτουργία της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων («βλέπε κείμενο Μαυρογιώργου, σελ. 10 την ενδιαφέρουσα μαρτυρία του Μαρωνίτη»),

2. το είδος των θεμάτων και η διατύπωση των ζητουμένων,

3. οι συνθήκες αξιολόγησης των γραπτών και οι ιδιαιτερότητες κάθε μαθήματος,

και 4. ειδικά για τους φιλόλογους βαθμολογητές, η εξευτελιστική αμοιβή (1.20 ευρώ ανά γραπτό, πόσα τετράδια Έκθεσης μπορεί να βαθμολογήσει κάποιος την ώρα; Ποιος εργαζόμενος έχει τέτοια ωριαία αμοιβή;).

Ακόμη, δε λαμβάνονται υπόψη:

5. ο σκοπός των εξετάσεων – διαγωνισμού,

και 6. η πραγματικότητα στα υπόλοιπα μαθήματα. Και δεν εννοώ μόνο την Ιστορία, Αρχαία κλπ φιλολογικά, αλλά και τα Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία. Τέλος τα μαθήματα όπως Αρχές Οργάνωσης, Προγραμματισμός κλπ που πράγματι εξυπηρετούν πρωτίστως εξωεκπαιδευτικούς σκοπούς.

Είμαι σίγουρος ότι η παραγνώριση όλων των προηγουμένων δεν ενέχει σκοπιμότητα. Σε τέτοια περίπτωση θα είχαμε επιλεκτική κριτική που σημαδεύει άδικα και μόνο το μάθημα της Έκθεσης και όσους καλούνται (με το ζόρι, κατά τεκμήριο) να το αξιολογήσουν. Αυτό είναι, τουλάχιστον, αθέμιτο.
Σωστά οι συνάδελφοι «ανοίγουν» τη συζήτηση.

Γιάννης είπε...

Οι οδηγίες για την αξιολόγηση στην παραγωγή κειμένου δεν είναι καινούριες. Θυμάμαι το 1990, όντας σε νησί της παραμεθορίου, είχαν γίνει ενημερωτικά σεμινάρια για τα νέα βιβλία και για τη νέα μέθοδο αξιολόγησης. Η μέθοδος ήταν επαρκέστατη, σαφέστατη και αναλυτικότατη. (θα την ανεβάσω σε επόμενη ανάρτηση.)
Τη συγκεκριμένη μέθοδο την επιμελήθηκε η ομάδα που είχε γράψει τα βιβλία. (ομάδα Τσολάκη)

Όμως, όπως σ' όλα τα ελληνικά ζητήματα, ενώ ξεκινάει κάτι καλό, στη διαδρομή, ξεχνιέται, αδιαφορούν όλοι και στο τέλος χάνεται.

Εδώ συμφωνώ ότι μπορούμε να αποδώσουμε τις ευθύνες και στο υπουργείο και στην ΠΕΦ αλλά και σ' όλους μας.

Συμφωνώ απολύτως με τα όσα αναφέρεις eas eon για τα είδος των θεμάτων και τη διατύπωση των ζητουμένων. (Είχα αναφερθεί παλιότερα στο θέμα.) Αυτό όμως δεν αναιρεί την προχειρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η διόρθωση από μεγάλη μερίδα "επαγγελματιών" συναδέλφων.

Εξάλλου στα περισσότερα εξεταστικά κέντρα οι μόνοι διορθωτές που δε χρησιμοποιούν πρόχειρο για την καταγραφή των θετικών και αρνητικών είναι οι διορθωτές της έκθεσης.
[Δε λέω ότι δεν υπάρχουν και οι αξιόλογοι, όπως δε λέω ότι δε γίνονται τα ίδια και στα υπόλοιπα μαθήματα.
(Από προσωπική πείρα ήξερα παλιότερα συνάδελφο που από τις διορθώσεις έβγαζε τα λεφτά των καλοκαιρινών του διακοπών!)]

Διαφωνώ με τα της αμοιβής. Εξάλλου κανείς δεν υποχρεώνει το υπουργείο να μας πληρώνει. Είμαστε υποχρεωμένοι και τους επιτηρητές να κάνουμε και τα γραπτά να διορθώνουμε κλπ κλπ. Μας δίνουν κάποια λεφτά, για να μας κλείσουν το στόμα. Αν δε θέλουν δε μας τα δίνουν. (Άσε που ψιθυρίζεται ότι θα μας τα κόψουν κι αυτά. Το είπε άλλωστε η Γιαννάκου).

as eon είπε...

Βεβαίως και είναι μέσα στις υποχρεώσεις του εκπαιδευτικού οι βαθμολογήσεις, οι επιτηρήσεις, οι εφημερίες, τα διαγωνίσματα, το «πέρασμα» των απουσιών, η ενημέρωση των κηδεμόνων... Τα ξέρουμε καλά όλα αυτά.
Όπως είναι βασική υποχρέωση να υπογράφει και το παρουσιολόγιο του, όταν μπαίνει στην τάξη.

Και βεβαίως όλα αυτά είναι μέσα στις υποχρεώσεις των φιλολόγων των οποίων ο εξευτελισμός δεν έχει όριο, κυρίως όταν άλλες ειδικότητες σε δυο μέρες βαθμολογούν Χ φακέλους και την ίδια στιγμή οι φιλόλογοι κλείνουν 10ήμερο έχοντας βγάλει λιγότερα κομμάτια. Αμοιβή με το κομμάτι.

Μα καλά, αυτός ο παραλογισμός της αμοιβής δεν παίζει κανένα ρόλο;

ΥΓ. Δε φαντάζομαι να δουλεύεις από χόμπι. Πώς όμως να εξηγήσω τη διαφωνία σου για την αμοιβή και την υποχρέωση του Υπουργείου να μας πληρώνει;
Πολλά πράγματα θα θα βελτιωθούν στην εκπαίδευση, αν πάψουμε να βλέπουμε τη δουλειά μας με το νεφελώδες ιδεολόγημα του λειτουργήματος και τη δούμε απλά ως εργασία.

ΦΩΚΑΣ είπε...

http://fokas2000hotmailcom.blogspot.com/



Για κάτι άλλο εκτός από λόγια και ατέρμονες συζητήσεις στον ιστοχώρο μου

"Ελληνικός Πολιτισμός"

Κάθε συνεργασία είναι καλοδεχούμενη!