25.6.09

Οι εξετάσεις

Την αφορμή για το σημερινό κείμενο μού την έδωσε το σχόλιο κάποιου μαθητή Γ' Γυμνασίου σε παλιότερη ανάρτηση.

Βλέποντας τα θέματα των Πανελλαδικών εξετάσεων στ' αρχαία, ένιωσα γι' άλλη μια φορά πόσο υπερβολικοί είμαστε όσοι δουλεύουμε στα Γυμνάσια. Οι ασκήσεις της γραμματικής και του συντακτικού στις Πανελλαδικές είναι πανεύκολες σε σύγκριση μ' αυτά που βάζουν πολλοί συνάδελφοι στις εξετάσεις της Β' ή της Γ' Γυμνασίου. Κραυγαλέα θέματα, τα sos θα λέγαμε, στις πανελλαδικές, η διύλιση του κουνουπιού στο Γυμνάσιο.

Ακόμα και στην Α' Γυμνασίου δεν παύουν οι υπερβολές. Στις τελευταίες ενότητες διδάσκεται η ετεροπροσωπία, μια από τις πιο δύσκολες ενότητες για μαθητές Α' Γυμνασίου - αν όχι η πιο δύσκολη. Είναι ολοφάνερο ότι επειδή βρίσκεται στο τέλος της ύλης, δε διδάσκεται και τόσο καλά· άλλωστε έχει πιάσει η άνοιξη και ποιανού παιδιού το μυαλό βρίσκεται στην τάξη! Ασκήσεις στην τάξη δεν έχουν γίνει πολλές - για τις ασκήσεις στο σπίτι δε το συζητώ, γιατί δεν τις αποδέχομαι - άρα η αφομοίωση είναι αμφίβολη. Κι όμως οι συνάδελφοι επιμένουν στην ετεροπροσωπία! Οι μαθητές γράφουν μπούρδες κι οι καθηγητές τους απορούν και βρίζουν που δε διαβάζουν τα παιδιά!!! (Θε μου, πώς κρατάς τα κεραμίδια ξεκάρφωτα και δεν πέφτουν να μας πλακώσουν!)

Μαζί με τα παραπάνω μου ξανάρχονται κι οι ίδιες πάλι σκέψεις: τι εξυπηρετούν οι εξετάσεις σε κάποια λιγότερο σημαντικά μαθήματα, π.χ. τα Θρησκευτικά, τη Γεωγραφία, τη Βιολογία, τα Κείμενα. Γιατί θα πρέπει να μας κυνηγάει τόσο πολύ αυτή η μανία του διαγωνίσματος, της εξέτασης, του γραπτού ελέγχου, του καταναγκασμού;
Τα θρησκευτικά αφορούν την πίστη κάποιου. Η Λογοτεχνία είναι αισθητική απόλαυση. Η Γεωγραφία και η Βιολογία μια σειρά ατελείωτων πληροφοριών που όσο και να τις απομνημονεύεις, δύσκολα θα τις συγκρατήσεις. Είναι μαθήματα που επειδή δεν επαναλαμβάνονται, οι πληροφορίες τους είναι καταδικασμένες να χαθούν. Θυμάμαι κάποτε μαθαίναμε σχεδόν όλα τα οστά του ανθρώπου. Ποιος θυμάται σήμερα πάνω από πέντε; Ακόμα και με την Ιστορία το ίδιο δε συμβαίνει; Όσο και να κλείνουμε τα μάτια αυτή είναι η πραγματικότητα. Πόσοι μαθητές της Γ' Γυμνασίου θυμούνται από την ύλη της Α' Γυμνασίου πότε έγινε η μάχη του Μαραθώνα;

Θα είχαν λόγο εξετάσεις σε τέτοιου είδους μαθήματα, όταν δε θα εξεταζόταν η απομνημόνευση των διδαγμένων αλλά η εφαρμογή των γνώσεων σε άγνωστο. Με άλλα λόγια, τι νόημα έχει να εξετάσεις τον Ιούνιο την ανάλυση που έκανες σ' ένα λογοτεχνικό κείμενο τον προηγούμενο Δεκέμβριο; Το μόνο κέρδος είναι η παπαγαλία. Θα πρέπει να ανοίξει ο μαθητής τα τετράδιά του ή τα λυσάρια του και να διαβάσει ξανά, ξερές και ανούσιες πληροφορίες. Το ίδιο και στη Γεωγραφία, το ίδιο και στη Βιολογία ή τα Θρησκευτικά. Αν όμως στις εξετάσεις εφάρμοζαν τη μεθοδολογία που διδάχθηκαν όλη τη χρονιά πάνω σε ένα άγνωστο αντικείμενο, τότε ίσως θα είχε νόημα να γίνει η εξέταση.

Αυτό όμως προϋποθέτει ότι άλλη δουλειά πρέπει να γίνεται στο σχολείο κι όχι αυτό το σημερινό ρεσιτάλ παπαγαλίας.

Ας ελπίσουμε ότι κάτι τέτοιο ονειερεύεται ο Μπαμπινιώτης κι ο επόμενος υπουργός οικονομικών...

7 σχόλια:

as eon είπε...

Συμφωνώ σε όλα, για διαφορετικό λόγο σχετικά με το καθένα.

Έχεις δίκιο σχετικά με τα αρχαία. Η απάντηση νομίζω ότι είναι απλή: διδάσκεται περισσότερο ιδεολογία συνέχειας της γλώσσας και λιγότερο (έως καθόλου) γνώση. Γι' αυτό δεν έχει σημασία να καταλάβουν οι μαθητές την ετεροπροσωπία, γιατί είναι μία διαφορά αρχαίας και νέας γλώσσας.

Να πάω κατευθείαν στο τέλος του κειμένου σου: η αμέθοδη πρακτική είναι καθεστώς στη διδασκαλία. Και αυτό καθορίζεται πρώτα από τα αναλυτικά προγράμματα και τα σχολικά εγχειρίδια.

Καθήκον δικό μας είναι, πρωτίστως, η κριτική της εκπαιδευτικής πολιτικής και όχι απλώς η εφαρμογή της. Αυτό κάνει και πιο αποτελεσματική τη διδασκαλία.

gyristroula2 είπε...

Γιάννη, συμφωνούμε απόλυτα. Όποιες ρυθμίσεις και να γίνουν, έχουμε μια τάση να τις εκτρέπουμε όλες προς την παπαγαλία, και στη διδασκαλία και στις εξετάσεις. Για παράδειγμα, γιατί να βάζουμε στα κείμενα τις ερωτήσεις που έχουμε διδάξει ή που έχει το βιβλίο; Δεν υπάρχουν άλλες που θα μας δείξουν αν ένα παιδί είναι σε θέση να σκεφθεί μόνο του;
Στη Γλώσσα που έχουμε δικαίωμα να βάλουμε αδίδακτο κείμενο, γιατί καταφεύγουμε στα διδαγμένα;
Στην ιστορία, γιατί οι απαντήσεις των ερωτήσεων κρίσεως να υπάρχουν αυτολεξεί στο βιβλίο;
Στα αρχαία, γιατί εξοντώνουμε τα 13χρονα με ερωτήσεις που απευθύνονται σε φοιτητές φιλοσοφικής και έχουμε μια απέχθεια για τα απλά και τα εύκολα;
Δεν θέλεις απαντήσεις, τις ξέρεις.
Είμαστε η μοναδική ειδικότητα που έχοντας στα χέρια της θησαυρούς να διδάξει, τους μεταμορφώνει με απίστευτη μαεστρία σε βαρετή και ανούσια εξεταστέα ύλη, προς παπαγαλία.

Ανώνυμος είπε...

-Παράκληση, αν είναι δυνατό,ο Πέπε και η gyristroyla να γράψουν το ακριβές όνομα του μπλοκ τους για να τους βρω στο ίντερνετ και να τους "διαβάσω".
-Ευχαριστώ,

Γιάννης είπε...

H gyristroyla έχει δύο μπλογκ:
anemomylos2, Τα θρανία αφηγούνται

Ο Πέπε έχει το ιστολόγιο:
Καρπαθικά ημερολόγια

Και για τα τρία υπάρχουν οι δεσμοί στο δεξιό μέρος του μπλογκ.

Ανώνυμος είπε...

- Γιάννη, ευχαριστώ. Ο ανώνυμος που ζήτησε τα μπλό των γυριστρούλα και Πέπε.

Ανώνυμος είπε...

-Αγαπητέ Γιάννη και φίλοι του μπλοκ του.
-Στο μπλοκ σας μπαίνω απρόσκλητος, γιατί δεν είμαι φιλόλογος.Μπαίνω γιατί θέλω να συζητήσω μαζί σας ορισμένα θέματα για το λόγο και ειδικά για τη δομή του, με την οποία από σύμπτωση καταγίνηκα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια.
-Με απασχόλησαν θέματα/ προβλήματα όπως πώς κάνουμε μια περιγραφή και ποια κυρίως λογική χρησιμοποιούμε για να την κάνουμε,υπάρχει μόνο ένα είδος περιγραφής ή περισσότερα και ποια είναι αυτά,ή με άλλα λόγια υπάρχει μόνο ένα είδος περιγραφικής παραγράφου ή περισσότερα, ποια είναι η θεματική πρόταση μιας παραγράφου και ποιες οι λοιπές της προτάσεις; Είναι χρήσιμος ο όρος λεπτομέρειες ή προκαλεί σύγχυση και με ποιον άλλο όρο πρέπει να αντικατασταθεί στην περιγραφή;Τι ρόλο παίζουν οι επεξηγήσεις, είναι βασικό στοιχείο μιας παραγράφου ή μπορεί να λείψουν χωρίς να αλλοιωθεί η υφή της,και παραπέρα πώς μπορούμε να ονομάσουμε διάφορες πληροφορίες που βάζει ένας συγγραφέας σε μια περιγραφική παράγραφο, είναι βασικό της στοιχείο ή μπορεί να λείψει; Πώς συνδέονται μεταξύ τους οι παράγραφοι σε ένα περιγραφικό κείμενο; συμμετέχει ο χρόνος στην περιγραφή και πώς;
-Παρόμοια προβλήματα αντιμετώπισα και κατά την εξέταση της αφηγηματικής παραγράφου.
-Και φυσικά και κατά την εξέταση του αποδεικτικού λόγου. Και παραπέρα, πώς διακρίνεται ο αποδεικτικός από το στοχαστικό λόγο, και πώς ο αποδεικτικός από τον λόγο πειθούς;
- Στον αποδεικτικό λόγο, μάλιστα, με απασχόλησε πολύ, γιατί τη βρήκα να περιέχει ταυτολογίες και χαοτικές σκέψεις, η προβληματική φράση ότι η αποδεικτική παράγραφος "αναπτύσσεται με λεπτομέρειες, με επεξηγήσεις, με αιτιολόγηση, με παραδείγματα, με σύγκριση και αντίθεση, με διαίρεση, με ορισμό, με επιχειρήματα, με αναλογία, με συλλογισμό, ή με συνδυασμό αυτών των μεθόδων". Τι είναι το παράδειγμα, η αιτιολόγηση, η σύγκριση και αντίθεση,το προϊόν από μια διαίρεση; Μήπως είναι οι προκείμενες, δηλαδή οι αποδεικτικές προτάσεις του συλλογισμού, που έχει ως συμπέρασμα τη θεματική πρόταση ή την κατακλείδα;Και μήπως ο ορισμός, το επιχείρημα, η αναλογία δεν είναι συλλογισμός; άρα μήπως ο τρόπος δόμησης μιας αποδεικτικής παραγράφου είναι ένας και μόνον; δηλαδή με συλλογισμό;Μήπως είχε δίκαιο ο Αριστοτέλης που είπε στα Αναλυτικά του ότι "έστι δε απόδειξις, συλλογισμός τις";
-Εξάλλου, βρήκα στη Ρητορική του να λέει ο Αριστοτέλης ότι το παράδειγμα είναι επαγωγικός συλλογισμός, ή όπως πιο διευκρινιστικά μπορούμε να πούμε ότι είναι το ένα στοιχείο ενός επαγωγικού συλλογισμού με δεύτερο στοιχείο τη θεματική πρόταση ή την κατακλείδα.
-Το προζύμι για την εξέταση της δομής του λόγου το πήρα από τα σχολικά βιβλία Έκφραση- Έκθεση και από την "Παράγραφο" του Νίκου Γρηγοριάδη.Επειδή όμως, εξετάζοντας διάφορα κείμενα, βρήκα να μην απαντάει η σημερινή θεωρία δομής σε πολλά ζητήματα,καταγίνηκα να τη βελτιώσω.Νομίζω ότι την βελτίωσα αρκετά, και αυτό ακριβώς θα ήθελα να συζητήσω μαζί σας. Να σας θέσω δηλαδή υπόψη τα συμπεράσματά μου γι' αυτήν και για εκείνη την περίπτωση και να ελέγξετε τη σωστότητά τους, να τα βελτιώσετε ή και να τα απορρίψετε.
-Σε ορισμένα, αν όχι σε πολλά σημεία, θα με βρείτε αντίθετο με τη σημερινή θεωρία δομής. Πχ λέει αυτή ότι η περιγραφή προχωρεί παραγωγικά, ενώ κατά τη γνώμη μου προχωρεί διαιρετικά από το αντικείμενο στα μέρη και τα χαρακτηριστικά τους.Λέει επίσης, ότι η θεματική πρόταση μιας παραγράφου μπορεί να βρίσκεται και στο μέσον της, ενώ κατά την επιχειρηματολογία μου μπορεί να βίσκεται στο τέλος της ως κατακλείδα/ συμπέρασμα, ή στην αρχή της ως θεματική πρόταση, αλλά ποτέ στο μέσον της παραγράφου.
-Θα ήμουνα πολύ ευτυχής αν θα θέλατε να ξεκινήσουμε μια τέτοια συζήτηση, για το πώς δηλαδή θα βελτιώσουμε τη θεωρία δομής που υπάρχει σήμερα.Και νομίζω ότι εσείς που ζείτε την εκπαίδευση είστε οι πιο κατάλληλοι για κάτι τέτοιο.
-Υπογραφή, ο απρόσκλητος.

Ανώνυμος είπε...

Η αληθεια ειναι οτι και εγω ως μαθητρια Γυμνασιου συμφωνω σε ολα.Οσο και να μην το θελουν πολλοι καθηγητες μας παραπεμπουν στην παπαγαλια,ζητουν το τελειο οσο κιαν αυτο δεν ειναι εφικτο....



Για κάτι άλλο εκτός από λόγια και ατέρμονες συζητήσεις στον ιστοχώρο μου

"Ελληνικός Πολιτισμός"

Κάθε συνεργασία είναι καλοδεχούμενη!