26.4.11

Ποια γλώσσα μιλάνε οι νέοι;

Περπατώντας στους δρόμους της πόλης, κάθισα να ξαποστάσω σ' ένα βρομερό ψευτοπάρκο. Τα λιγοστά παγκάκια ήταν γεμάτα από μηνύματα. Από περιέργεια τα διάβασα όλα. Δε θα σταθώ στο τι έγραφαν αλλά στο πώς το έγραφαν. Κάποια ήταν γραμμένα με αγγλικούς χαρακτήρες, κάποια με ελληνικούς και κάποια ανάμεικτα, όπως φαίνονται στις φωτογραφίες.



Η επίδραση των ΜΜΕ, έντυπων και ηλεκτρονικών, είναι ολοφάνερη. Τα παιδιά με "άνεση" συνηθίζουν σε μια νέα γλώσσα και μια νέα γραφή. Άλλωστε η γλώσσα είναι κι αυτή μια συνήθεια. Εκεί όμως που τις προηγούμενες δεκαετίες το κυρίαρχο θέμα ήταν η καθαρεύουσα ή η δημοτική, εκεί πάλι που τα τελευταία χρόνια οι διάφοροι λόγιοι και ψευτολόγιοι επαναφέρουν το ίδιο θέμα, η νέα γενιά προσπερνά ασυγκίνητη και χαράζει το δικό της δρόμο.
Ελληνικά, λοιπόν, με πάρα πολλές αναφομοίωτες ξένες λέξεις (αγγλικές) αλλά και αγγλική γραφή.

Και ποιος είναι ο δικός μας ρόλων των δασκάλων και καθηγητάδων της γλώσσας;
Πώς μπορούμε να αντισταθούμε;

9 σχόλια:

Σοφία Κανταράκη είπε...

Ευστοχη η παρατήρηση.Τι θα απαντούσε άραγε ο Μπαμπινιώτης; περίεργη είμαι...

Odysseas είπε...

Μπήκα σήμερα τυχαία στο blog σου και είδα το νέο ξεκίνημα. Χάρηκα. Μου έλειψαν τα κείμενά σου.

Στο θέμα μας. Το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να τους ρωτήσουμε. Να μάθουμε γιατί το κάνουν. Ποιοι είναι οι λόγοι που τους ωθούν σ' αυτήν την επιλογή. Οι δικοί μου οι μαθητές (Ε΄ τάξη) ισχυρίζονται ότι είναι καλύτερα γιατί δεν εμπλέκεται η ορθογραφία στα κείμενά τους.

Δεν έχω επιμείνει αλλά μπορεί τη Δευτέρα να τους ξαναρωτήσω, να δω τι θα μου πουν.

Γιάννης είπε...

Γεια σου, Οδυσσέα.
Ο κύριος λόγος που προβάλλουν ως δικαιολογία είναι αυτός που επισήμανες, ότι, δηλαδή, δεν εμπλέκεται η ορθογραφία. Κρύβονται κατά κάποιο τρόπο πίσω από τους λατινικούς χαρακτήρες. Από την άλλη όμως με ξενόγλωσσους χαρακτήρες γράφουν και οι γνώστες της ορθογραφίας.
Πιο πολύ έχει να κάνει με μια μόδα, με μια "επανάσταση".
Δεν ξέρω πού θα οδηγήσει αυτή η κατάσταση!

Odysseas είπε...

Ένα ακόμα εμπόδιο είναι και ότι τα παιδιά γράφουν πιο γρήγορα με τους αγγλικούς από ότι με τους ελληνικούς χαρακτήρες. Βέβαια από την άλλη δεν έχω δει εκτενή κείμενα με αγγλικούς χαρακτήρες σε ιστολόγια ή σε άλλους χώρους που απαιτούνται σοβαρότερα συγγραφικά έργα απ' ότι στο Facebook. Αυτό μπορεί να είναι ενθαρρυντικό.

Vasilis Simeonidis είπε...

Γεια και από μένα,

νομίζω ότι στο παγκάκι μπορούν να γράφουν όπως θέλουν (κανείς φιλόλογος ή άλλος δε θα το πάρει για δίόρθωση στο σπίτι του). Είναι θέμα "περιβάλλοντος" και επικοινωνιακού πλαισίου.

Γιάννης είπε...

Βασίλη, συμφωνώ απολύτως. Όμως, αυτό το περιβάλλον και το επικοινωνιακό πλαίσιο με προβληματίζει.
Έτσι γεννιούνται κάποια ερωτήματα:

Γιατί η επιλογή των λατινικών χαρακτήρων;

Ποιος είναι ο ρόλος της τεχνολογίας στη διαμόρφωση αυτής της συνήθειας;

Ποιος είναι ο ρόλος των ΜΜΕ στη διάδοση των λατινικών χαρακτήρων;

Γιατί οι χρήστες των κινητών προτιμούν τις περισσότερες κινήσεις με λατινικούς χαρακτήρες και αριθμούς (π.χ. 8alassa) από το να χρησιμοποιήσουν το Τ9;

Πού μπορεί να φτάσει αυτή η συνήθεια;

Η γραφή ενός λαού καθορίζεται από τα επίσημα γραφτά ή από τα ανεπίσημα;

Vasilis Simeonidis είπε...

Γιάννη,

θα προσπαθήσω να εξηγήσω την οπτική μου σύντομα, απαντώ στα ερωτήματα σου με βάση όσα θυμάμαι πρόχειρα:

1. Η επιλογή των λατινικών είναι ίσως παιχνίδι αισθητικής, αλλά καλύτερα μπορεί να απαντήσει αυτός που έγραψε.

2. Η τεχνολογία κατά καιρούς οδήγησε στη χρήση λατινικών. Παράδειγμα η πρώτη έκδοση της «Ερωφίλης» όταν δεν υπήρχαν (1673) ακόμη τυπογραφεία με ελληνικά στοιχεία http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artid=4577615. Σήμερα, μετά τον εξελληνισμό των υπολογιστών περιορίστηκε η αναγκαστική χρήση τους. Ίσως έμεινε λίγο η αισθητική της μόδας και της «ευκολίας». Βέβαια σε κάποιες περιπτώσεις η χρήση λατινικών στοιχείων είναι μία λύση. Ακόμα και το ΑΠΘ στέλνει ενημερωτικά γραμμένα πρώτα με ελληνικό αλφάβητο και μετά με λατινικό.

3. Τα μμε παίζουν με τον εντυπωσιασμό και την επιβαλλόμενη αισθητική. Επιβάλλουν το δικό τους τρόπο γραφής (λατινικά, άτονα, κεφαλαιογράμματα, κλπ, αυτό δε σημαίνει ότι καταργούν τους άλλους τρόπους, ούτε τον «επίσημο».

4. Δεν ξέρω για τους χρήστες των κινητών. εκείνο που με εντυπωσιάζει είναι όταν μιμούνται την ελληνική ιστορική ορθογραφία με άλλα στοιχεία (8alassa και όχι thalasa). Ίσως να μην έχουν επιλεγμένη την ελληνική γλώσσα.

5. Η συνήθεια να χρησιμοποιούνται τα λατινικά ή άλλα (8=θ) νομίζω ότι είναι θέμα κυριώς εργαλείου (πληκτρολόγια) και ακολούθως μόδας/ αισθητικού παιχνιδιού. Εξάλλου πολλές ελληνικές γραμματοσειρές μιμούνται το λατινικό αλφάβητο (μικρά γράμματα χωρίς ουρές ή καμπύλες).

6. Η γραφή είναι… γραφές. Η επίσημη ακολουθεί την ιστορική ορθογραφία με τις αποδεκτές απλοποιήσεις. Από κεί και πέρα για μένα είναι θεμιτός κάθε τρόπος (και γραπτής) επικοινωνίας. Σε πολλές περιπτώσεις για κάποιον που ξέρει τα ελληνικά, αλλά όχι την ιστορική ορθογραφία, είναι εύκολο να τα διαβάσει με φωνητική απόδοση. ( δες για τα «φραγκοχιώτικα» εδώ: http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=114039. Επίσης, αν έχεις χρόνο δες μιαν άλλη περίπτωση που μου έτυχε εδώ: http://smnds.blogspot.com/2009/06/294-leksis-gia-ti-ntropi-ke-ti-hara.html

τα λέμε (ή ta leme :)

υγ. εφόσον η γραφή δεν είναι τίποτα άλλο παρά η οπτικοποίηση της γλώσσας, τότε η γλώσσα δεν κινδυνεύει όπως και αν αποτυπώνεται.

Vasilis Simeonidis είπε...

Γιάννη και άλλοι φίλοι,
θα μου επιτρέψετε να επανέρθω μετά από καιρό για να παραπέμψω σε ποστ του Γιάννη Χάρη όπου, ανάμεσα στα άλλα γράφει:

τα γκρίκλις, είτε ανταποκρίνονται σε υπαρκτά ακόμη προβλήματα συμβατότητας ανάμεσα σε διαφορετικά συστήματα στους υπολογιστές είτε, απλούστατα, σε νεανική μόδα, αποτελούν άλλο ένα σύστημα γραφής, συμπληρωματικό, πάντως σύστημα γραφής. Που σημαίνει, με βάση τη συστατική για τη γλωσσολογία διάκριση γλώσσας και γραφής, πως δεν μπορούν να επηρεάσουν τη γλώσσα, να την καταστρέψουν κτλ.

όλο το κείμενο εδώ: http://yannisharis.blogspot.com/2011/06/thanatos-apo-thanatos-apo-greeklish.html

υγ. συγνώμη, αλλά θεωρώ ότι το ζήτημα δεν είναι τόσο γλωσσικό, αλλά ιδεολογικό· εννοώ ότι η εντυπωσιοθηρική κινδυνολογία για τα γκρίκλις μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε εθνοκεντρικά ιδεολογήματα.

Πέπε είπε...

Καλησπέρα σας.

Στο "πώς θα αντιδράσουμε", δεν έχω να πω παρά το αυτονόητο: θα συνεχίσουμε να διδάσκουμε την ...παραδοσιακή ελληνική, καθιστώντας σαφές ότι για σχολική χρήση αυτή είναι η μόνη αποδεκτή.

Ως προς την εξωσχολική χρήση τώρα.

Αν αποφύγουμε τις συναισθηματικές αξιολογήσεις (το να καταδικάζουμε δηλαδή την απόρριψη αυτού που εμείς έχουμε συνηθίσει να σεβόμαστε), υπάρχει κάποιο αντικειμενικό πρόβλημα με τα γκρίνγκλις;

Υπάρχει τουλάχιστον ένα: ότι καταργούν την ορθογραφία και έτσι μειώνουν την ετυμολογική διαφάνεια και τελικά την κατανόηση της γλώσσας. Έχω γράψει γι' αυτό εδώ: http://karpathiandiaries.blogspot.com/2009/03/blog-post.html

Υπάρχει όμως κι ένα αντικειμενικό πλεονέκτημα: Πάρα πολλοί από τους χρήστες αυτής της γραφής είναι άτομα που πριν βγουν τα sms, τα μέιλ, τα τσατ κλπ. δεν είχαν καμία επαφή με το γραπτό λόγο, παρά μόνο στο μέτρο του υποχρεωτικού, κι αυτό με δυσφορία. Τώρα κι αυτοί συμμετέχουν στον Γραπτό Κόσμο. Λίγο το 'χετε;
Η απενοχοποίηση που υπάρχει σ' αυτούς τους χώρους επιτρέπει στον καθένα να γράφει όπως νομίζει: όχι απλώς σωστά ή λανθασμένα, επίσημα ή εναλλακτικά, αλλά και σε γλωσσικές μορφές που μέχρι πρόσφατα δεν γράφονταν ολωσδιόλου, όπως η ζαργκόν των κομπιουτεράδων, των γκέιμερ κ.ά., ή ακόμη και οι τοπικές διάλεκτοι. Ξέρετε πόσες φορές έχω δει σχόλια στο Γιουτιουμπ στα ποντιακά, τα κυπριακά, ακόμη και στα αρβανίτικα, γραμμένα με γκρίνγκλις; Πριν δέκα χρόνια αυτές τις ντοπιολαλιές τις χρησιμοποιούσαν μόνο αγράμματες γιαγιάδες, λιγοστοί λογοτέχνες και τα δημοτικά τραγούδια. Τώρα και σε τσατ!

Το θεωρώ σημαντικό και επιφυλάσσομαι να γράψω κάποια στιγμή ένα κείμενο σχετικά.



Για κάτι άλλο εκτός από λόγια και ατέρμονες συζητήσεις στον ιστοχώρο μου

"Ελληνικός Πολιτισμός"

Κάθε συνεργασία είναι καλοδεχούμενη!